عنوان : مدیریت رسانه
قالب بندی :word
تعداد صفحات :55
فهرست مطالب مدیریت رسانه
1- مدیریت رسانه چیست؟
الف: تعریف
ب: ویژگیهای میان رشتهای آن
2- انواع تبیینها از مدیریت رسانه
الف: مدیریت بر رسانهها
ب: مدیریت در رسانه
ج: تبیین هشتگانه
د: تقسیم بندی مبتنی بر آراء جان کین
ه: تقسیم بندی مبتنی بر رابطه رسانه و پیامگیر
3 - مدیریت راهبردی رسانه
الف: ویژگیهای مدیریت راهبردی
ب: ضرورت مدیریت راهبردی در رسانه
ج: رویکردهای راهبردی در رسانه
4- شش عنصر مهم و تأثیرگذار بر مدیریت رسانه
الف- نوع رسانه
ب- سازمان و گروههای ذینفع
ج- کارشناسان و حرفهایها
د- تولیدکنندگان
ه- مخاطبان
و- سپهر رسانه
5- هشت پیشران محیط رسانه
6- تغییرات جدید الگویی در رسانههای دولتی و عمومی
الف: فلسفه رسانه
ب: مأموریت و هدف
ج: مخاطب شناسی
7- اصول سه گانه برنامهریزی برای برنامهسازی رسانهای
الف: مبانی رقابت در سپهر رسانه
ب: مخاطب شناسی خاص ما برای مدیریت محتوا
ج: رابطه خاص رسانهای ما و مخاطب
8- چند الگوی عام برای تولید اثربخش
9- وجوه چهارگانه ارزیابی و چند الگوی ارزیابی رسانه
10- پیشنهادی برای استفاده از الگوهای راهبردی در مدیریت رسانه بر مبنای دستاوردهای آینده پژوهی رسانه
11- بحران ارتباطات و مدیریت آن
قسمتی از متن
مدیریت رســــــــــــانه
رسانهها کانالها و مسیرهای ارتباطی هستند که از طریق آنها برای مخاطبان پیام ارسال میشود. امّا اینکه آیا این کانالها در محتوای پیام دخل و تصرف دارند یا این که فقط یک وسیله خنثی در انتقال پیام میباشد از مباحث مهم در فلسفه رسانه و بالطبع در مدیریت آن است.
تعریف مدیریت رسانه: علمی میان رشتهای است و محصور چندین علم و محصول چند رشته علمی است. ارتباطات و دانشهای پیرامون آن اولین علم سازنده این رشته است. علاوه بر آن علم مدیریت، سازماندهی یافتههای آن را به عهده دارد. فلسفه رسانه که نوعی فلسفه مضاف محسوب میشود استخوانبندی گرایشهای آن را میتواند شکل دهد.
انواع تبیین از مدیریت رسانه
عمر بسیار اندک این رشته علمی و عدم توافقی که در میان محققان درباره تعریف این رشته وجود دارد موجب آن شده که آنها هریک از زاویهای این موضوع را مورد توجه قرار داده و درباره آن به بحث بپردازند. گاهی موضوع مدیریت اصالت داشته لذا مدیریت رسانه مفهومی کاملاً متکی بر اصول مدیریت بدست آورده و زمانی محققی که برایش اصالت در رسانه بوده در این صورت مدیریت رسانه مفهومی دیگر پیدا کرده است. به هر صورت رویکردهایی که در تبیین و تعریف مدیریت رسانه وجود دارد را میتوان در چند نوع نشان داد. در نوع اول مفهوم مدیریت رسانه مشتمل بر:
الف: تبیین دوگانه از مدیریت رسانه
1- مدیریت بر رسانهها: در هر کشور مدیریت یا مدیریتهایی مسئولیت برنامهریزی و اجرای نظام رسانهای را به عهده دارند. آنها به طرق گوناگون با نظارت در چارچوب قوانین و مقررات از حریم قانون اساسی و دیگر قوانین موضوعه پاسداری و دفاع میکنند.
حوزه مدیریت بر رسانه عبارت است از:
1- تدوین و تنظیم یا اصلاح نظام حقوقی رسانهها
2- حدود فعالیت هر رسانه را معلوم میسازد.
3- روابط بین رسانهها را تعریف میکند.
4- روابط بین رسانهها و مخاطبان را معلوم مینماید.
5- به ترویج نظام حرفهای اخلاق رسانهای میپردازد.
این یک نوع مدیریت عالی بر رسانهها است که همه رسانهها را از آغاز فعالیت و چگونگی شروع آن در کنترل دارد و در طول عمر هر رسانه بر رفتار آن نظارت می کند.
مدیریت بر رسانه اغلب در دو نوع دولتی و صنفی وجود دارد، مانند F.C.C(کمیسیون فدرال ارتباطات) ایالات متحده در آمریکا که سازمان تنظیم کننده مقررات و قوانین ارتباطی و صادر کننده جواز پخش و انتشار است یا M.O (سازمان رسانهها) که به وسیله کمک مالی سازمانهای پر قدرت تجاری در سال 1972 تأسیس شد. مضمون اصلی فعالیتهای این سازمان دفاع از منافع شرکتهای رسانهای است. این سازمان از طریق نفوذ در مراکز تصمیمگیری و قانونگزاری سعی میکند از تصویب یا اجرای قوانینی که به ضرر این شرکتها است جلوگیری نماید.
2- مدیریت در رسانه: در این نوع مدیریت فرد یا افرادی در جایگاه مدیر در یک رسانه وظایف اصلی یک مدیر را در رسانه انجام میدهد و با برنامهریزی، سازماندهی، اجرا و کنترل و نظارت هدفهای سازمان رسانهای را تعقیب مینماید.
هر مدیر رسانه برای دستیابی و کامیابی به اهداف سازمانی ناچار است هم دانش مدیریت را بداند، هم ارتباطات و دانش پیرامونی آن را فرابگیرد و هم تفاوتهای ذاتی رسانهها را بداند. یعنی به نوعی از فلسفه رسانهها آگاه باشد. در این صورت میتواند در محیط متلاطم و بسیار متغیر و متحول سپهر رسانهای؛ هدفهای سازمانی را تأمین نماید. در غیر این صورت هدفها دو از دسترس و یا به سختی به ثمر خواهد رسید.
ب- تبیین هشتگانه
در این نوع، مفهوم مدیریت رسانه در شکل بسیار وسیعی با رویکردهای متنوعی تبیین شده است. این رویکردها در هشت شکل متجلی شده است که عبارتند از:
1- مدیریت رسانه به عنوان مدیریت عمومی سازمانهای رسانهای
2- مدیریت رسانه در معنای مدیریت بر رسانه خود را نشان میدهد. در این رویکرد به مالکیت و آثار آن بر رسانه توجه میشود.
3- مدیریت ارتباط با رسانهها: این رویکرد در پی حداکثر بهرهبرداری از قدرت رسانه در جهت اهداف و مقاصد سازمانی میباشد.
4- مدیریت ماتریسی رسانه، که در این رویکرد کارکردهای اصلی و چهارگانه مدیریت: برنامهریزی، سازماندهی، اجرا و کنترل با کارکردهای اصلی رسانه: اطلاع رسانی، آموزشی و سرگرمی و تفریح تشکیل یک ماتریس را میدهند ( البته میتوان کارکردها را بسط داد).
5- مدیریت رسانههای خرد که شامل دنیای وب میشود و نه رسانههای جمعی.
6- مدیریت فرایندی رسانه، این گروه اعتقاد به فرایند هفت مرحلهای مدیریت در رسانه دارند که عبارت است از: سیاستگزاری، برنامهریزی، تولید و تأمین، نظارت و کنترل، پخش، نظرسنجی و اثرسنجی.
7- مدیریت پیام، این رویکرد بر محتوای رسانه و کیفیت آن به منظور اثربخشی بر مخاطبان تأکید دارد.
8- مدیریت فرایندی سه مرحلهای پیام، که شامل سه مرحله تعیین پیام، تولید پیام و توزیع پیام است.
ج:تقسیمبندی مبتنی بر آراء جان کین
در یک تقسیمبندی دیگر از مدیریت رسانه سه رویکرد برخاسته از چارچوب پیشنهادی جان کین درباره انواع رسانهها را میتوان یافت.
1- مدیریت رسانهای قدرت محور؛ تنها به دنبال تمرکز رسانهها در خدمت قدرت حاکم و استفاده ابزاری از رسانه برای ایجاد مشروعیت است. در این دیدگاه مدیریت رسانه بطور کامل تابع سیاستهای دولت است و در مسیر خواستههای آن حرکت میکند.
2- مدیریت رسانهای بازار محور؛ بخش خصوصی و به یک سخن صاحبان سرمایه عنان کنترل رسانه را در اختیار دارند و کسب سود و منفعت از اهداف اصلی این گونه مدیریتهای رسانهای میشود. در این رویکرد؛ رسانهها برای تبلیغات باید مخاطب جمع کنند تا شرکتهای تبلیغاتی بتوانند به حیات خود ادامه دهند و کالاهای تولید شده را با تبلیغ به فروش برسانند.
3- مدیریت رسانهای خدمت محور؛ در این رویکرد رسانه مسئولیتی بزرگ در قبال آحاد جامعه خصوصاً مخاطبان خود دارد. رسانه باید در صدد توانمندسازی مخاطبان از طریق تقویت ارزشهای جامعه و هنجارهای آن باشد. خانواده، دین و جامعه نقشهای کلیدی در این رویکرد دارند. در این الگو غالباً دولتها مالکیت رسانه را به عهده دارند و یا تحت نظر آن اداره میشود. در این مدل نظارت عمومی به جای سلطه حاکمان یا قدرتهای تجاری و اقتصادی افزایش مییابد و ارزشهای عمومی جامعه به جای ارزشهای بازار معیارهای اصلی تولید پیامهای رسانهای میشود.
د:تقسیمبندی مبتنی بر رابطه رسانه و پیامگیر
دریک تقسیمبندی دیگر رویکرد مدیریتی رسانه تحت تأثیر نوع رابطه رسانه با پیامگیر قرار دارد. طبق این مدل سه رویکرد عمده و اصلی در نوع رابطه رسانه که تولید کننده و فرستنده پیام است با پیامگیران وجود دارد. این سه عبارتند از:
1- رویکرد تجویزی، این رویکرد در پی تبیین رابطهای است که رسانه با پیامگیرانش برقرار میکند.
رابطه از نوع یک سویه و عمودی و از بالا به پایین است. شاید در این تعریف بهتر است از واژه انگلیسی Audience به جای ترجمه فارسی آن یعنی مخاطب استفاده شود تا بتوان به روشنی درک این رویکرد از پیامگیران را نشان داد. در این رویکرد پیامگیر یک مخاطب است و نه چیزی دیگر که معادل واژه انگلیسی adressée قرار میگیرد. همانطور که از این مفهوم روشن است مخاطب به فرد یا افرادی اطلاق میشود که طرف خطاب هستند. این رویکرد اساساً مخاطب را منفعل میداند که بوسیله رسانه میتوان او را تحت تأثیر کامل قرار داد.
2- رویکرد نیاز محور، این رویکرد به رابطه دوسویه میان خود و Audience باور دارد. برای این ارتباط از نیازهای مخاطبانش استفاده میکند. ادبیات ارتباطات مشحون از مباحث حول این گروه است. رقابت، بازاریابی، مشتری و کلماتی نظیر آنها را میتوان به وفور یافت. این رویکرد مدیریتی برای تفوق در رقابت بازار و تولید کالاهای رسانهای ناچار است که به سمت امیال و خواسته مخاطبانش پیش برود. آنها نمیتوانند هیچ تفاوت میان هوسها و نیازهای مخاطبانشان ایجاد کنند. آنها به Audienceبه مثابه مشتری نگاه میکنند که سود و زیان بنگاه به آنها وابسته است. این نوع رسانه اگر در شروع به نیازهای مخاطبان در یک چارجوب اخلاقی توجه دارند بعد از مدتی فشار فزاینده بازار تجاری آنها را تبدیل به رسانههای زرد خواهد کرد.
3- رویکرد نیاز- مصلحت، این رویکرد پیامگیر را دوست خود میداند از این جهت وظیفه و مسئولیتی دیگر برای خود قائل و لزوماً بدان پایبند است. این رویکرد رابطه دوسویه با پیامگیران برقرار میکند و ضمن توجه به نیازهای مخاطبان مصالح آنها را نیز در نظر دارد یا تلاش میکند در نظر داشته باشد.
موضوعات قابل بررسی و پژوهش در مدیریت رسانه
از منظر این میان رشته علمی، دغدغههای پژوهشی، مربوط به گردآوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل دادههایی است که به مدیران در دسترسی به هدفهای سازمانی بتواند کمک کند. این موضوعات را در چند گروه میتوان دسته بندی کرد.
الف: بررسی عوامل تشکیل دهنده سازمان و قدرت تأثیر آنها بر دیگر عناصر و اهداف سازمانی. این مطالعهای با موضوعاتی بسیار متنوع و وسیع است که موجب شناخت روشنی از درون سازمان میشود.
ب: مطالعه محیط پیرامونی و بررسی وضعیت رسانه مورد نظر در آن.
ج- افرادی که رسانه را اداره میکنند. این گروه شامل همه افرادی میشود که مستقیماً در رسانه فعالیت میکنند.
1- اولین پرسش در اینباره آن است که آنها که هستند و چگونه میتوانیم آنها را بر اساس نوع فعالیت یا نوع رسانه گروه بندی کنیم؟
2- مدیران چه تعریفی از اهداف فردی و سازمانی دارند؟ به چه شیوهای برای رسیدن به اهداف عمل میکنند؟
3- علایق و گرایشهای سیاسی، اجتماعی و ترجیحات رسانهای آنها چیست؟
4- غالباً کارگزاران ارشد رسانه ارتباطات نزدیکی با نخبگان دیگر حوزههای جامعه دارند. این ارتباطات گاهی از طریق روابط شخصی و گاهی از طریق نهادهای مدنی مانند انجمنها یا باشگاهها و یا از طریق احزاب سیاسی صورت میگیرد. برای بررسی این روابط مطالعه الگوهای ارتباطات آنها ضروری است.
5- نحوه روابط رسانه و مدیران آن با مراکز رسمی.
د- بررسی ساختار سازمانی و تأثیرات آن بر عوامل و عناصر درونی و بیرونی سازمان.
ه- بررسی فرهنگ سازمانى و...
و- نظامهاى مدیریتی و...
ز- .........
وظایف عمومی مدیریت رسانه و چالشهای پیش رو
مدیریت شبکهها یا ایستگاههای رادیویی، تلویزیونی دارای چهار وظیفه اصلی هستند:
1- برنامهریزی، یا تعیین اهداف شبکه و ایستگاه و ارائه برنامه یا استراتژی برای دستیابی به آن. در فرایند برنامهریزی اکثر اهداف در چند مقوله میتواند بیان شود: خدمات رسانهای، امور پرسنلی و امور مالی و اقتصادی.
یک منظور اصلی از تعیین اهداف تثبیت هماهنگی میان فعّالیتهای فردی و سازمانی با اهداف ایستگاه است. هنگامی که اهداف ایستگاه بطور واضح تعیین شود، اهداف بخشهای متفاوت و کارکنان در درون آن میتواند بسط و گسترش یابد. اهداف فردی باید معین و در جهت کمک به دستیابی هر چه سریعتر به اهداف ایستگاه یا سازمان باشد. لذا تضاد بین اهداف بخشهای مختلف حاکی از ضعف برنامهریزی است. بعلاوه، همه اهداف باید قابل دسترس بوده و ضمن قابلیت اندازهگیری و کنترل، دارای زمان مشخّص باشند.
برنامهریزی مسیر آینده را روشن میکند و باید رسانه را در دستیابی به اهداف کوتاه مدّت وبلند مدّتش کمک کند.
در برنامهریزی برای هر ایستگاه یا هر نوع رسانهای توجّه به موارد زیر ضروری است.
* مأموریت: نقش و مأموریت ایستگاه در منطقهای که پخش میشود، نوع مسئولیت در برابر مردم، تأمین کنندگان و کارکنان ایستگاه لازم است به خوبی روشن باشد.
* دستورات اجرایی: توضیح هر موقعیت و چگونگی ارتباط آن با دیگر وضعیتها و موقعیتها و تبیین زنجیره و سلسله امور و دستورات سازمانی.
* فعّالیت شبکه یا ایستگاه: چگونگی فعّالیت، وظیفه هر بخش و نحوه رابطه و نوع مسئولیت آنها معلوم شود.
* قوانین و مقرّرات: شامل قوانین عام مربوط به زمان کار، میزان موظّفی، مزایای فعّالیتهای اضافی و...
تذکّـــــــــــــــر: در یک محیط رقابتی برنامهریزی برای رسیدن به اهداف استراتژیک است.
2- سازماندهی: عبارت از فرایندی است که منابع انسانی و فیزیکی، در یک ساختار رسمی، سازمان مییابند. و مسئولیتهای واحدها، افراد و شرایط تعیین میشود. این امر به تمرکز و ایجاد همکاری مؤثّر در فعّالیتها منجر شده و به مدیریت در کنترل اثربخش برای دستیابی به اهداف شبکه یا ایستگاه کمک میکند.
غالباً ساختارهای شبکهها مبتنی بر تقسیم وظایف در بخشهای تخصّصی است. مانند انواع گروههای تولیدی، امور پخش، نظارت و کنترل و...
در شبکههای رادیو و تلویزیونی داخلی، ساختار عمومی مشابهی وجود دارد. تفاوتها در درجه اهمّیت هر بخش در مقابل دیگر بخشها است. آنچه در این شبکهها مهّم است، نوع رابطه آنها با بخشهای ستادی مستقر در حوزه معاونت یا در سطح سازمان صداوسیما میباشد.
3- اجراء و هدایت: ایجاد انگیزه در کارکنان برای اجرای وظایف و مسئولیتها بطور خستگیناپذیر و مؤثّر. این امر بطور کلّی در بر گیرنده چهار نوع فعّالیت میشود.
الف- ایجاد انگیزه: در یک مدیریت، ایجاد انگیزه یا وجود انگیزه کافی در کارکنان مسئله مهمّی است، زیرا موفّقیت سازمان منوط به آن است که کارکنان چه میزان میتوانند نیازهایشان را تأمین نمایند. ارضای بیشتر آنها به معنی دستیابی بهتر سازمان به اهدافش است.
ب- ارتباطات: یک امر حیاتی برای موفّقیت یک مدیر است. از این طریق کارکنان با اهداف و برنامههای شبکه یا ایستگاه آشنا شده و سعی میکنند نقش خوبی در کامیابی سازمانی ایفا کنند.
کارکنان نیازمند آن هستند که از انتظارات شبکه و ایستگاه از آنها مطّلع شوند. لذا باید وظیفه آنها روشن و معلوم باشد. اگر کارکنان مسئولیت خود را با علاقه بپذیرند، به خوبی میتوانند عواملی را که بر شرایط اقتصادی و قدرت آنها در اجرای وظیفه تأثیر میگذارد درک کنند.
یکی از مشکلاتی که در شبکههای رادیویی وجود دارد، بلاتکلیفی برخی مشاغل و حدود و ثغور وظیفه آنها، نظیر نقش تهیه کنندگان، صدابرداران و سردبیران است. این امر گاهی موجب نوعی بلاتکلیفی برای آنها میشود. یا حد و مرز انواع موسیقی و کاربری آنها چندان روشن نیست. البتّه ادغام سردبیری و تهیه کنندگی در برخی شبکهها و تشکیل کمیتههای موسیقی برای رفع این نقص است، امّا وجود موانع گوناگون مانع از موفقیت کامل آنها شده است.
ج-آموزش: همه کارکنان به دانش و مهارتهایی برای انجام وظیفه شان نیازمند هستند. این نیاز ممکن است کار با دستگاههای جدید باشد یا اطّلاعات تازه دربارهی تکنیکهای تولید یک برنامه و کاربریهای تازه از عناصر ساخت یک برنامه باشد، یا تبیین و تفسیر یک مسئله جدید اجتماعی، سیاسی و... باشد.
د-نفوذ فردی: این امر شامل همه انواع رفتارها و نگرشها و طرز تلقّیهای کارکنان است که به آنها در اجرای هر چه بهتر وظایف کمک میکند.
4-کنترل ونظارت: در خلال برنامهریزی، هر شبکه یا ایستگاه اهداف خود را معلوم میکند و نحوه اجرا برای رسیدن به آنرا تعیین مینماید. کنترل و نظارت یا ارزیابی و ارزشیابی فرایندی است که در آن مشخّص میشود، شبکه در چه درجه از دستیابی به اهداف قرار دارد، و وضعیت هر بخش در آن چگونه است. در این صورت مدیریت میتواند نوع یا مسیر فعّالیتها را اصلاح یا تأیید نماید.
ساختار سازمانهای رسانهای و مقایسه ساختار سازمانی صدا با سیما
مقدمه
سازمانها واقعیتهایی بر آمده از زندگی جمعی و گروهی جامعه بشری هستند. هر سازمان به دلیل ارتباطات و پیوندهایی که با محیط بیرونی و دیگر عوامل مستقل از خود دارد؛ تحت تأثیر آنها قرار میگیرد. این ارتباطات بطور ذاتی موجب پیدایش روابطی میشود که سازمان را ناگریز از بروز رفتار خاصی میسازد. درک مدیران از ساختاری که بر سازمان آنها احاطه پیدا کرده است موجب میشود تا راههای مناسبی را برای دستیابی به هدفهای سازمانی بیابند.
ساختارشناسی سازمانی نیازمند دو عنصر است؛ شناخت عواملی که ساختار را ایجاد میکنند و درک میزان اثرگزاری آنها بر مسایل درون سازمانی. زیرا در هر شرایطی میزان تأثیر هرکدام از آنها ممکن است متفاوت باشد.
این مقاله با استفاده از رویکردی میان رشتهای و با نظری اجمالی به جامعه شناختی و علم مدیریت و تا حدی نگاهی فلسفی به حوزه ارتباطات، در پی بیان ساختار سازمانهای رسانهای و تفاوت موجود میان ساختار سازمان رادیو با سازمان تلویزیون جمهوری اسلامی ایران است.
مبانی نظری سازمان و ساختار آن
کلید واژههای زیادی برای توضیح ســـازمان و ساختـــار لازم است. همه این واژهها بخشی از زندگی روزانه ما هستند که نشان دادن آنها کار سختی است. همه ما به سازمانی تعلق داریم، اما نشان دادن سازمانها درست همانند آنچه توصیف میشود نیست. ما یک برنامه رادیویی را میشنویم، یک خبر را در تلویزیون تعقیب میکنیم، از یک دانشکده فارغ التحصیل میشویم، در یک رستوران همراه خانواده غذا میخوریم، از اداره ثبت؛ کد ملّی دریافت میکنیم، به دفاتر ملکی برای اجاره یا خرید خانه مراجعه میکنیم، در یک سازمان دولتی یا شرکت خصوصی کار میکنیم اما وجود سازمان آنها را درک نمیکنیم. به دلیل تماسهای مکرر روزانه وجود آنها برای ما عادی شده است.
سازمان چیست؟
عبارت از نهاد اجتماعی است که هدفهای جمعی را تعقیب میکند و بر چگونگی اجرای فعالیتهایش نظارت و کنترل دارد و دارای مرزهای مشخصی با محیط پیرامونی خود است(Wikipedia Encyclopedia).
در جامعه شناسی؛ سازمان به مثابه یک فعالیت برنامهریزی شده، هدفمند مبتنی بر همکاری مورد بررسی قرار میگیرد.
رویکرد علم مدیریت به بررسی سازمان نگاهی ابزاری است. زیرا سازمان برای یک شرکت یا مؤسسه وسیله دستیابی به اهداف آن است.
سازمانها علیرغم تفاوتهای ظاهری فراوانی که دارند به دلیل خصلت و ذات سازمان دارای ویژگیها و وجوه مشترک هستند (ریچارد ال. دفت- ص19):
1- نهاد اجتماعی است. 2- دارای هدف است. 3- ساختار آن آگاهانه طراحی شده و دارای سیستم فعال و هماهنگ است. 4- با محیط خارجی ارتباط دارد.
کلید واژه دیگر ساخت یا ساختار است.
ساخت عبارت از روابط پایدار میان عوامل و عناصر یک مجموعه است که کلیت آن مورد نظر است. به نظر لوی اشتراوس ساخت مشخصات یک نظام را تشکیل میدهد و از عناصر متعددی تشکیل یافته است، به گونهای که هیچ یک از عناصر بدون آن که دیگر عناصر را نیز تغییر دهد، نمیتواند تغییر کند (توسلی ص142). از این جهت میتوان گفت ساخت در عین این که یک واقعیت عینی است یک صورت ذهنی و مجرد نیز میباشد. در جامعه شناسی ساختارگرایان در پی کشف ساختارهای اجتماعی و تغییرات ساختی و تأثیر آن بر دیگر حوزههای اجتماعی هستند.
حدود و عوامل مؤثر در ساختار سازمانی رسانهای
برای کشف ساختار سازمانها نیاز به شناخت عناصر اصلی و عمدهای هستیم که کلیت مورد نظر را شکل میدهند. این کلیت نه تنها در بر گیرنده یک سازمان است بلکه در بر گیرنده عنصر یا عناصر عمده دیگری نیز میباشد که رابطه پایدار میان آنها و سازمان مورد مطالعه وجود دارد؛ بطوری که هر تغییری در آنها موجب تغییر در عوامل عینی شکل دهنده سازمان نیز میشود.
هر سازمان را اگر یک سیستم بستهای در نظر بگیریم ساختار شکلی آن مطابق تعریف علم مدیریت عناصر عینی شکل دهنده آن خواهد بود. در این صورت، ساختار شکلی سازمانها و مؤسسات به دو بعد تجزیه میشوند که بر روی یکدیگر تأثیرگزار هستند و به همان صورتی سازمان را معرفی میکنند که ویژگیهای فیزیکی معرف افراد هستند. این دو بعد سازمانی در دو گروه ابعاد شکلی و ابعاد محتوایی طبقه بندی میشوند که بعداً شرح آنها خواهد آمد.
اما اگر سازمان را یک سیستم باز در نظر بگیریم، که این چنین است، در این صورت نمیتوان عناصر اصلی و مهم خارج از سیستم که هم واقعیت عینی را میسازند و هم واقعیت مجرد و ذهنی برآمده از روابط ثابت و پایدار میان این عناصر را بوجود میآورند، ندیده گرفت. در این صورت چون ادراک ما از ساخت پدیده مورد بررسی نادرست است، در تجزیه و تحلیل آن راه ناصوابی را خواهیم رفت؛ و نتایج آن گمراه کننده خواهد بود. این نوع نگاه به ساختار سازمانی ترکیبی از نگاه مبتنی بر ادبیات علم مدیریت و جامعه شناسی است. بیشک مدیران موفق با این نگاه ترکیبی؛ مسائل درون سازمانی و برون سازمانی خود را آگاهانه و یا ناآگاهانه تجزیه و تحلیل میکنند تا راه حل مناسبی برای آنها پیدا کنند. از این جهت میتوان گفت آن چه ساختار واقعی یک سازمان یا شرکت را در بر میگیرد فقط با نگاه به درون و استفاده صرف از ادبیات مدیریتی حاصل نخواهد شد. در این جا سؤال مهمی پیش خواهد آمد: چه عناصری ساخت را با همان تعریفی که گقته شده است ایجاد مینماید و کلیت واحد و یگانه ای را میسازد؟
هیچ مدیری یا هیچ محققی در این صورت نمیتواند ادعا کند که عناصر ساختی سازمانی را به درستی دریافته است. چون هیچ معیار روشنی برای آن وجود ندارد. شاید از نگاه جامعه شناسی بتوان معیار صحت را در آن دانست که اگر یکی از عناصر ساختی تغییر کند موجب تغییر دیگر عناصر میشود، یعنی اصل تأثیرپذیری در تغییر، و از منظر علم مدیریت؛ موفقیت مدیر در تبیین مسایل سازمانی و یا ضرورتهای پیش رو؛ حاکی از درک صحیح آن مدیر از عوامل مؤثر در ساختار سازمان میباشد با این توضیح که موفقیت همان مدیر در اجرای آنچه که بر اساس این ساختار سازمانی ادراکی میداند و باید انجام دهد؛ به عوامل دیگری مربوط میشود که در این جا محل بحث نیست.
عوامل اصلی ساختاری در سازمانهای رسانهای
ساختار سازمانهای رسانهای تحت تأثیر سه عنصر اصلی شکل میگیرد. بین این سه عنصر رابطه دیالکتیکی وجود دارد. این ساخت بر تمام فعالیتهای درون سازمانی و برون سازمانی تأثیرگزار است. بطوری که تغییر در هر کدام موجب تغییر کامل در دیگر عناصر و در نتیجه در شکل و نوع فعالیت سازمان رسانهای میشود. این سه عبارتند: 1- سازمان رسانه 2- نوع رسانه 3- محیط بیرونی
هر رسانه بر روی سازمانی شکل میگیرد که تعاریف ویژگیهای آن قبلاً گفته شد. هر سازمان رسانهای یک شکل سازمانی (از واژه شکل استفاده شد تا با واژه ساخت که در این مقاله در مفهومی بین رشتهای استفاده میشود؛ اشتباه نشود.) که دارای دو بعد روشن و مشخص است که بعداً به تفصیل این ابعاد مورد بحث قرار میگیرد.
عنصر دیگر معطوف به نوع رسانه و ماهیت آن است. شاید به همین دلیل نمیتوان انتظارات یکسانی از سازمانهای رسانهای مختلف داشت. رسانههای مکتوب با رسانههای صوتی و تصویری متفاوت هستند. میان رسانههای سنتی با رسانههای مدرن شکاف تفاوتی به عظمت تاریخ وجود دارد. تفاوت در نوع رسانه موجب تفاوت در ساختار میشود.
عنصر سوم ساختدهی؛ محیط بیرونی سازمان رسانهای است که آن را به سختی در خود پیچیده و بر تمام فعالیتهای آن اثرگزار است.
عنوان پاورپوینت : تاثیر رسانه های جدید و کنترل نشده بر بلوغ
قالب بندی:پاورپوینت
تعداد اسلاید : 40
محتویات
خودرو
تاخر و شکاف فرهنگی
سینما
تلویزیون
نوجوان و جوان ما کودکی نکرده است:
جهان بینی
جهان بینی ها متفاوتند
آیا شناخت امکان دارد
ابزار شناخت چیست؟
تلفن
در جهان:
1876م= 1255 شمسی
در ایران:
1886 م = 1265 شمسی
تلفن همراه
در جهان:
1973
در ایران:
1993 م = 1373 شمسی
بلوتوث
S.M.S
پیام کوتاه
ماهواره
کاربرد ماهواره
ماهواره
اگر تاریخ ورود شبکه های ماهواره ای را به سه دوره ی 5 ساله تقسیم کنیم:
اینترنت
روشها و استراتژیهای افساد سایتهای مستهجن:
سایت های مستهجن مورد بحث را می توان به دو گروه تقسیم کرد:
تاثیر اینترنت بر برخی از ابعاد هویت اجتماعی (هویت دینی، قومی، خانوادگی و شخصی) بر دو گروه از دختران شهر سنندج (استفاده کنندگان ازاینترنت و کسانی که استفاده نمی کردند):
میزان استفاده از اینترنت در گروه مورد مطالعه
دکتر گلزاری روانشناس رسمی کشور :
گزارش موسسه ی ” دختران پویا“
علل و عوامل اجتماعی پیشرسی بلوغ در کودکان
تاثیر تصاویر مستهجن و محرک جنسی بر کودکان و نوجوانان:
نتایج مطالعه ی انجام شده توسط موسسه ی ”نیلسن نت ریتینگ“ :
از عوامل تاثیرگذار بر مسائل جنسی و جسمی دوران بلوغ، تبلیغات رسانه ای است.
- چندین مطالعه؛ تحت عنوان فرهنگ در دختران 9 تا 12 ساله، رسانه و تاثیر همسالان برنارضایت ظاهر ی جسمی انجام شد است .
چه باید کرد؟
راه کارهای جلوگیری از اثرات سوء رسانه ها چیست؟
قسمتهایی از متن
تاخر و شکاف فرهنگی
در اثر تحولات سریع و شتاب آلود- اختراع، نوآوری، رشد جمعیت یا پیرایی هر چیز متفاوت- سازش و تطابق اجتماعی دشوار می شود و در نتیجه هماهنگی و سازش میان جنبه های مختلف یک فرهنگ از بین می رود که این خود می تواند شرایط بروز بحران در فرهنگ را فراهم آورد و موجب گسیختگی فرهنگی شود.
== == = = = = = =
اگر تاریخ ورود شبکه های ماهواره ای را به سه دوره ی 5 ساله تقسیم کنیم:
دوره ی اول: شبکه های اروپایی متعلق به ترکیه بیشترین بیننده را داشت و تاثیرخود را برنوع پوشش، آرایش، علایق و سلایق و موسیقی گوش کردن و مد ترکیه ای بر بخشی از جامعه ی ما گذاشت.
دوره ی دوم: شبکه های اروپایی متعلق به آلمان و فرانسه که تاثیر خود را گذاشتند.
دوره ی سوم: شبکه های عربی است که البته 60% برنامه هایشان امریکایی است که تاثیرآن را کم و بیش شاهدیم.
عنوان : نقش رسانهها در پیشگیری از سوءمصرف مواد مخدر
قالب بندی :word
تعداد صفحات: 23
محتویات
چکیده
مقدمه
مفهومشناسی آسیب و انحراف اجتماعی
نقش رسانه در مقابله با سوءمصرف مواد مخدر
رسانه و کارکرد آگاهسازی در پیشگیری از اعتیاد
رسانه و کارکرد آموزشی و سرگرمی در پیشگیری از اعتیاد
بحث و نتیجهگیری
فهرست منابع
و. . .
قسمتی از متن
چکیده
اعتیاد به مواد مخدر علاوه بر زیانهای جدی و خطرناک جسمی و روحی، عوارض و مشکلات فراوان اجتماعی و اقتصادی از قبیل افزایش جرمهای مرتبط با مواد مخدر مانند جنایت و سرقت، فقر و تکدیگری و هدررفتن سرمایههای کلان مادی کشورها و سقوط بسیاری از ارزشها و هنجارهای فرهنگی و اخلاقی را نیز بهدنبال دارد. اکنون وضعیت اسفناک اپیدمی اعتیاد بهصورت یک پدیده فراکنترل، جامعه ما را بهشدت تهدید میکند و جهت رویارویی با این مشکل و تعدیل صدمات و تبعات ناشی از آن، ضروری است تا به ابزارها و راهکارهای بدیع متوسل شویم. یکی از مهمترین ابزارهایی که میتواند در پیشگیری و مقابله با شیوع و سوءمصرف مواد مخدر مؤثر باشد، بکارگیری هوشمندانه و کارآمد رسانههای ارتباط جمعی است. بدون برنامهریزی برای ایجاد یک ارتباط مناسب از طریق رسانهها، پیامهای پیشگیری و مبارزه با مواد مخدر به مخاطبان نخواهد رسید و ارتباطگران نیز نخواهند توانست در نگرشها و عقاید مخاطبان خود تغییرات لازم را ایجاد کنند. کارکردهای اطلاعرسانی، آموزشی، سرگرمی، تبلیغاتی، مشارکت و بسیج اجتماعی توسط رسانهها، نیاز به این ابزارها در راستای دستیابی به اهداف پیشگیرانه و مقابلهای سوءمصرف مواد مخدر را روشن میسازد. بنابراین، هدف این پژوهش که بهصورت اسنادی به انجام رسیده است، مطالعه نقش و کارکرد پیشگیرانه رسانههای سنتی در زمینه استفاده از مواد مخدر است.
واژگان کلیدی: آسیب اجتماعی، رسانههای جمعی، مشارکت عمومی، مواد مخدر
مقدمه
مسئله اعتیاد در جهان امروز از مسائل مهم اجتماعی است که در بیشتر کشورها بهصورت مشکل عمدهای مطرح شده و کشور ما نیز از این آسیب اجتماعی در امان نمانده است و هر روز در گوشه و کنار کشور شاهد قربانیشدن افرادی در دام مواد اعتیادآور هستیم. اعتیاد به مواد مخدر بهعنوان جدیترین مسئله اجتماعی ایران، وجوه مختلف جامعهشناسی، روانشناسی، حقوقی، سیاسی و ... دارد. به اعتقاد تحلیلگران اجتماعی، اعتیاد به این مواد، زمینهساز بروز بسیاری از آسیبها و انحرافات اجتماعی است؛ برای اثبات این امر تنها کافی است نیمنگاهی به آمارهای مرتبط با مواد مخدر بیندازیم.
آمارهای رسمی تکاندهنده حاکی از آن است که در کشور ما مصرف سالیانه مواد مخدر، 500 تن است؛ هر دقیقه دو کیلو مواد مخدر کشف و هر ساعت 30 فروشنده مواد مخدر و معتاد دستگیر میشوند؛ سن مصرف دخانیات به 12 سال و میانگین سن معتادان به حدود ۲۰ سال رسیده است. همچنین، آمارها نشان میدهند که بیش از ۶۰ درصد جرائم، مرتبط با موادمخدر بوده و بیش از ۶ میلون نفر نیز تحت تأثیر این مواد هستند و روزانه ۸ نفر در اثر مصرف مواد مخدر جان خود را از دست داده و ۷۰ نفر نیز معتاد میشوند. در سال 1391 حدود 500 تن مواد مخدر در کشور کشف و در شش ماهه نخست 1392، تنها در تهران، 12 تن انواع مواد مخدر کشف شده است.
همچنین هفت استان (به ترتیب سیستان و بلوچستان، فارس، خراسان جنوبی، هرمزگان، یزد، کرمان و خراسان رضوی) رتبههای نخست کشف مواد مخدر بوده و 80 درصد از کشفیات را به خود اختصاص دادهاند. اینها تنها گوشهای از آمارهای نگرانکننده مرتبط با مواد مخدر هستند.
از منظر آسیبشناسی، مواد مخدر یک تهدید راهبردی و چندوجهی است که با مقتضیات زمان، یکی از چهرههای آن برجستهتر از سایر چهرهها میشود. این تهدید نه تنها امنیت فردی، بلکه امنیت هستیشناختی یا وجودی یک جامعه را نیز مورد تهدید قرار میدهد (مسلمی، 1389). این موضوع در ایران حادتر است؛ زیرا درصد جمعیت جوان در ایران تا حدودی بالاست. در این بین، آمار معتادان جوان رو به افزایش و سن آنان رو به کاهش است. طبقه جوان بیش از میانسالان و سالخوردگان به اعتیاد گرایش یافتهاند و متأسفانه مواد مخدر صنعتی، کراک و شیشه، تبدیل به متداولترین مواد مخدر مورد استفاده آنان شده است (موسوی، 1382).
با وجود مبارزه مستمر با مواد مخدر در ایران، همچنان شیوع آن سریع است. از دلایل بسیار مهم موفقیت کم تلاشهای صورت گرفته در زمینه مبارزه با مواد مخدر، شاید آن باشد که در جامعه به مسئله مواد مخدر تنها بهعنوان یک جرم نگریسته شده و در مبارزه با آن تنها بر استفاده از نیروی قهریه تأکید شده است. از اینرو کمتر سعی شده است تا به این مشکل بهعنوان یک مشکل ارتباطی پرداخته شود و راهحلهای ارتباطی در این مورد بهکار گرفته شوند؛ درحالیکه باید گفت کاربرد صحیح وسایل ارتباطی و ایجاد ارتباط مناسب با مخاطبان این رسانه و بهخصوص افراد در معرض خطر، اهمیت بسیاری دارد.
بکارگیری صحیح و هوشمندانه پیامهای رسانههای جمعی بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم در قالب فیلم، سریالهای تلویزیونی، انیمیشن، مستند و غیره میتواند در مقابله با شیوع مصرف مواد مخدر در سطح جامعه و بین خانوادهها تأثیرگذار باشد؛ مشروط بر اینکه این پیامهای رسانهای، متناسب با وضعیت سنی، تحصیلی، شغلی و شرایط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مخاطبان صورت پذیرد و برای هرکدام از اقشار اجتماعی نیز پیام متناسبی طراحی و پخش شود.
مفهومشناسی آسیب و انحراف اجتماعی
در یک نظام اجتماعی، هنگامی که یک رفتار به گونهای چشمگیر با هنجارهای اجتماعی اختلاف پیدا میکند و مورد کیفر واقع میشود، به آسیب اجتماعی ملقب میشود (کاوه، 1391). آسیبشناسی عبارت است از «مطالعه و شناخت ریشه بینظمیها در ارگانیسم». در واقع، آسیبشناسی اجتماعی، مطالعه ناهنجاریهای اجتماعی نظیر بیکاری، اعتیاد، فقر، خودکشی، طلاق، ولگردی، گدایی و... همراه با علل و شیوههای پیشگیری و درمان آنها به انضمام مطالعه شرایط بیمارگونه و نابسامان اجتماعی است.
اهدافی که میتوان برای آسیبشناسی اجتماعی در نظر گرفت عبارتند از (ستوده و بهاری، 1386):
- مطالعه و شناخت آسیبهای اجتماعی و علل و انگیزههای پیدایی آنها؛
- پیشگیری از وقوع انحرافات اجتماعی و جرم در جامعه به منظور بهسازی محیط زندگی جمعی و خانوادگی؛
- درمان کجروان اجتماعی با بهکارگیری روشهای علمی و استفاده از شیوههای مناسب برای قطع ریشهها و انگیزههای این کجروىها و؛
- تداوم درمان برای پیشگیری و جلوگیری از بازگشت مجدد انحرافات اجتماعی و بررسی شیوههای بازپذیری اجتماعی.
انحراف اجتماعی نیز عبارت از عدول از هنجارها، زیرپا گذاشتن ارزشها و نقض قوانین بنا به طبیعت جوامع و سرشت فرهنگهاست و پدیدهای کم و بیش نسبی است. از این منظر، انواع جرائم، بزهکاری، اعتیاد، فحشا و بروز پدیدههایی مانند فرار جوانان از خانه و کودکان خیابانی جزء انحرافات اجتماعی محسوب میشوند و در زیرمجموعه آسیبهای اجتماعی قرار میگیرند و پدیدههایی مانند خودکشی، طلاق، اعتیاد، بزهکاری و بحران کودکان خیابانی بهنوعی با اعتیاد، فقر و طلاق و خودکشی در ارتباط است. تمامی این آسیبها نه تنها باعث تشدید آسیبهای دیگر میشوند بلکه زمینه لازم را برای بهوجود آوردن معضلات اجتماعی جدید فراهم میآورند و در نهایت باعث از همگسیختگی و بیسازمانی اجتماعی میشوند.
علل بحران انحرافات و آسیبهای اجتماعی را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد (مصطفایی، 1390):
ناتوانی و نقص در جامعهپذیری افراد: جامعهپذیری همان فراگردی است که فرد در جامعه مبادرت به پذیرش و سازگاری با هنجارها، ارزشها و اعتقادات اجتماعی میکند. بهعبارت دیگر جامعهپذیری فرد را برای قبول عضویت در جامعه و متابعت از محتوای فرهنگی و شیوههای رفتار بهنجار آماده میکند؛
دگرگونی سریع فرهنگی، عدم تطابق سازمان اجتماعی و فرد با دگرگونیها و بروز بحران هویت: بحران هویت از آن جهت باعث بروز انحرافات اجتماعی میشود که فرد اعتماد خود را نسبت به هنجارها از دست داده و در حالت تعلیق قرار میگیرد. به تدریج این بیهنجاری فراگیر شده و روابط اجتماعی دچار هرج مرج و عصیان میشود؛
بحران فقر و نابرابری اجتماعی و بیعدالتی اجتماعی؛
بحران بیکاری، نوع شغل و محیط شغلی؛
بحران مهاجرت و حاشیهنشینی: مهاجران بیشتر افرادی هستند که در حاشیه شهر سکنی میگزینند و از شغل و درآمد مناسب بیبهرهاند. آنان با فرهنگ محیط جدید کاملاً هماهنگ نشدهاند و در عین حال با گذشته خود آن چنان در ارتباط نیستند و بیهویتی، اعضای این خانوادهها را تهدید میکند؛
بحران جمعیت و اشباع ظرفیت شهرنشینی و بحران طلاق و از هم گسیختگی خانواده.
نقش رسانه در مقابله با سوءمصرف مواد مخدر
الف- رسانه و کارکردهای آن
دورکیم[1] با نگاهی کارکردی به جامعه و تشبیه آن به ارگانیسم موجود زنده، ضمن تأکید بر نظم و انسجام اجتماعی، بر اهمیت ارتباط در فرایند حفظ و تحول جامعه و نقشی که این ارتباط در تولید و بازتولید اجماع و توافق در مورد مسائل و حفظ تعادل در جامعه ایفا میکند، اشاره دارد. بنابراین، تجزیه و تحلیل کارکرد رسانههای جمعی بر نقش رسانهها در حفظ نظم و ساختار اجتماعی تمرکز دارد و به بررسی این امر میپردازد که رسانهها چگونه برای حفظ تعادل در جامعه، نقشهای معینی را انجام میدهند (مهدیزاده، 1392).
هارولد لاسول[2]، محقق آمریکایی حوزه ارتباطات، نخستین کسی است که به تعریف و طبقهبندی دقیق نقشهای اجتماعی ارتباطات جمعی پرداخته و در مقالهای با عنوان ساخت و کارکرد ارتباط در جامعه که در سال 1948 منتشر شده است، سه کارکرد یا هدف اساسی برای وسایل یا سازمانهای ارتباط جمعی در کلیه جوامع ذکر کرده است (ساروخانی، 1382):
1- نظارت بر محیط: در جوامع جدید وسایل ارتباط جمعی نقش اطلاعرسانی به جامعه از محیط دور و نزدیک آن و نیز گسترش شناختهای اعضای جامعه در زمینه محیطها، وقایع و اشخاص در نقاط دیگر را به عهده دارند. این اطلاع برای کنترل موفقیتآمیز محیط ضروری است.
2- ایجاد همبستگی اجتماعی: جامعه برای تداوم حیاتش لازم است پاسخهای مناسبی در جهت انطباق با محیط پیرامون خود نشان دهد و این مستلزم اطلاع مداوم از مسائل داخل و خارج آن و نیز همبستگی و توافق و همکاری اعضای جامعه در تصمیمات و پاسخهای جمعی است و این امر (همبستگی) امروزه فقط از طریق وسایل ارتباط جمعی میتواند تأمین شود. بهوسیله رسانههای جمعی که در واقع بهمنزله دستگاههای ارائه افکار و طرحکننده مشکلات و مسائل عمومی حیات روزمره جوامع جدیدند، همبستگی اجتماعی بهویژه در مواقع ضروری مثل پیمان صلح یا تصمیم به جنگ با کشورهای دیگر ایجاد و تقویت میشود.
3- انتقال میراث فرهنگی: برای بقای هر جامعه معینی، اعضای آن جامعه باید بر سر ارزشهای مشترک، رفتارها و نقشهای مناسب توافق داشته باشند و این اشتراک و اعتقاد جمعی طی جریان اجتماعی شدن تحقق میپذیرد. کارکرد وسائل ارتباط جمعی در اجتماعی کردن یا انتقال میراث فرهنگی به اعضای جامعه اهمیت دارد؛ همان گونه که نقش والدین برای بچه، مدرسه برای دانشآموز و حکومت برای جامعه در این امر ضروری است.
لازارسفلد و مرتن[3]، دو تن از محققان اجتماعی، وظایف اساسی سازمانهای ارتباط جمعی را چنین عنوان کردهاند: 1.وظیفه اخلاقی (حمایت از هنجارهای اجتماعی)، 2. امکان اعطای پایگاه اجتماعی با دادن معروفیت به اشخاص و گروههایی که به آشکار کردن یا ارتقای پایگاههای آنان میپردازند و 3. برخی کارکردهای نامطلوب (کژکارکرد) نظیر تخدیر اجتماع به ایجاد نوعی مشارکت خیالی در واقعیت و در عین حال با جانشینی فعالیت و عمل اجتماعی. رایت[4] با الهام گرفتن از تمایزی که مرتن بین کارکردهای آشکار و پنهان قائل شده، به تکمیل نظرات مرتن و دیگران پرداخته است و علاوه بر ذکر وظائف مراقبت، همبستگی و انتقال میراث فرهنگی رسانههای جمعی، نقش مهم تفریحی و سرگرمکننده بودن آنها را نیز به کارکردهای یادشده افزوده است (دادگران، 1374).
روژه کلوس، اندیشمند ارتباطات جمعی، ضمن بحث درباره نقش مطبوعات، رادیو و تلویزیون و سینما در جوامع معاصر، وظایف اجتماعی گوناگون آنها را به دو دسته کلی تقسیم میکند (معتمدنژاد، 1371، ص 19): 1. وظایف ارتباط فکری و 2. وظایف روانی- اجتماعی.
عنوان :طرح توجیهی تحلیل وضعیت و دورنمای اقتصادی شرکت ذوب آهن آلیاژی ملایر
قالب بندی : word
تعداد صفحات : 22
فهرست مطالب
فصل 1: وضعیت اقتصادی و آثار آن. 4
1-1- برنامه اصلاح الگوی مصرف در صنعت فولاد کشور در شرکت: 5
2-1- تصمیم گیری جهت مشکلات اقتصادی.. 6
3-1- وضعیت اقتصادی جهان در سال آینده 7
4-1- وضعیت اقتصاد ایران در چشم انداز توسعه صنعت: 8
5-1- روند رو به رشد اقتصاد ایران در سال 1388. 9
6-1- وضعیت و رتبه شاخص های سند چشم انداز 10
1-2- تورم و آثار آن در تولید شرکت: 12
2-2- سیاست ها و اقدامات هیئت مدیره در سال 1388. 13
3-2- صورت وضعیت فعلی شرکت ذوب آهن آلیاژی ملایر. 14
4-2- مطالبات بانکی شرکت ذوب آهن آلیاژی ملایر. 15
5-2- افق های روشن در انتظار شرکت ذوب آهن آلیاژی ملایر. 15
6-2- نمودارهای تحلیلی بهبود وضعیت شاخص ها 16
7-2- سیاست ها و اقدامات آتی هیئت مدیره در سال9 138. 18
8-2- تحلیل وضعیت درخواست تصویب استمهال شرکت ذوب آهن آلیاژی ملایر. 19
قسمتی از متن
مقدمه
شرکت ذوب آهن آلیاژی ملایر در سال 1379 به صورت سهامی خاص تاسیس گردید. هدف از تاسیس و تشکیل این شرکت احداث کارخانه تولید شمش های فولادی به روش ذوب در کوره قوس الکتریک و ریخته گری پیوسته در منطقه محروم شهرستان ملایر بوده است. در راستای این هدف از مهمترین نتایج حاصل از این پروژه عظیم که بزرگترین و اولین طرح تولید شمش فولادی به روش ریخته گری پیوسته در بخش خصوصی، و به شرح ذیل بوده است:
این اهداف و نتایج در راستای اهداف مدیران و مسئولین کشوری و استانی بوده و به این ترتیب این کارخانه با ظرفیت تولید سالانه 95000 (تن) انوع شمش فولادی ثبت و آغاز به کار نمود. عملیات احداث و راه اندازی این شرکت با بهره گیری از سرمایه گذاری ثبت شده اولیه 50,000 (میلیون ریال) و تامین باقیمانده هزینه سرمایه گذاری طرح از منابع مالی مجری به میزان 70 درصد از کل سرمایه گذاری و 30 درصد از طریق حمایت مسئولین استانی و کشوری و کسب تسهیلات مالی از منابع بانکی، در سال 1383 به اتمام رسیده و به بهره برداری رسمی رسید.
پیشگفتار
بنیانگذار و سهامداران این شرکت با بهره گیری از دانش فنی روز و استفاده از کلیه منابع مالی خود در سرمایه گذاری و احداث کارخانه ذوب و ریخته گیری شمش فولادی از هیچ اقدامی فروگذار نبوده است تا به اهداف عالیه و نتایج مثبت آن در منطقه دست یابند.
از آنجایی که تامین سرمایه جهت این صنعت هزینه بر بوده و لازمه وجود سرمایه در گردش و . . . بالا می باشد و فعالیت جهت هر سرمایه گذاری سخت می باشد، این شرکت با دریافت تسهیلات از منابع مالی و بانکی سعی در رفع موانع و مشکلات تولیدی خود بمنظور ادامه فعالیت و افزایش و توسعه کمی و کیفی تولید در منطقه و کشور و از سوئی توسعه اشتغال زایی و محرومیت زدایی داشته است. در این راستا در برخی برهه ها بعلت نوسانات اقتصادی شدید در صنعت که عمدتاً بعلت مسائل سیاسی و تحریمهای قدرتهای استکباری جهت کاستن توان و قدرت تولیدی و سیاسی کشور عزیزمان بوده است باعث شد که این شرکت پرداخت دیون و اقساط و تسویه حساب وامها و تسهیلات را به تعویق بیفتد ولی با تلاش و همت چرخ تولید را در حال چرخش نگهداشته تا تولید از کار نیفتد و نیز اشتغال پرسنل نیز ادامه یابد. به همین دلیل هم اکنون این شرکت که در ادامه وضعیت و صورت شاخص های تولید در سالهای 85 الی 88 ارائه خواهد شد، درخواست استمهال و تنفیذ دیون عقب افتاده را دارد تا با آلودگی، تمامی قدرت خود را جهت توسعه کمی و کیفی تولید نماید و با مدیریت صحیح که همیشه در سایه حمایتهای تمامی مسئولین و روسا و مدیران کشوری در تمامی بخشهای منابع بانکی و مالی و صنایع، بر مشکلات مربوط فائق آمده و با کسب سود بیشتر از تولید بیشتر و با کیفیت هم اشتغال پرسنل خود را حفظ نماید و معیشت و استقلال مالی ایشان و خانواده هایشان در سایه حمایت شما تامین گردد و هم این شرکت اقدام به پرداخت دیون و اقساط خود نماید، چرا که کمک و حمایت اقشار ضعیف و محروم و تامین امنیت مالی و آبرویی آنها وظیفه همه انسانها بخصوص از اهداف عالیه تمامی مسئولین کشوری و ما سرمایه گذاران در بخش خصوصی است.
امید است با ادامه روند حمایت و پشتیبانی نهادها و منابع بانکی از صنعت شاهد رشد روزافزون صنعت و بالندگی آن باشیم.
فصل 1: وضعیت اقتصادی و آثار آن
1-1- برنامه اصلاح الگوی مصرف در صنعت فولاد کشور در شرکت
2-1- تصمیم گیری جهت مشکلات اقتصادی
3-1- وضعیت اقتصادی جهان در سال آینده
4-1- وضعیت اقتصاد ایران در چشم انداز توسعه صنعت
5-1- روند رو به رشد اقتصاد ایران در سال 1388
6-1- وضعیت و رتبه شاخص های سند چشم انداز
1-1- برنامه اصلاح الگوی مصرف در صنعت فولاد کشور در شرکت:
به منظور صرفه جویی و اصلاح الگوی مصرف در شرکت فولادسازی کشور در زمینه اصلاح میزان مصرف آب، برق و گاز در واحدهای فولادی برنامه ریزی خواهند کرد و بازیابی ضایعات درون پسابهای آب نیز از جمله این برنامه هاست تا به این ترتیب در مجموعه های تولید کمترین دورریز را داشته باشیم.
به منظور صرفه جویی در مصرف برق نیز پیشنهاد شده تعمیر واحدهای تولیدی در زمان پیک مصرف برق انجام شود تا در زمان پیک که قیمت برق بالاست مصرف این انرژی کاهش یابد.
به منظور افزایش بهره وری در نیروی انسانی نیز می بایست از آموزش های مناسب جهت ارتقاء دانش فنی و مهارت های عملی استفاده نمود و در ضمن با بهینه سازی استفاده از قطعات و نوسازی تجهیزات میزان مصرف مواد اولیه در خط تولید بهبود خواهد یافت و صرفه جویی مناسبی انجام خواهد شد.
همچنین پیشنهاد می شود به منظور دستیابی به مصرف برق متوسط 500 تا 550 کیلووات ساعت به ازای هر تن فولاد در کوره های قوس الکتریکی در جهان که در ایران مقدار 750 کیلووات ساعت است، باید از بار فلزی مناسب در کوره ها و همچنین بکارگیری اکسیژن و سوخت های دیگر مانند گاز به عنوان کمک ذوب می توان میزان انرژی الکتریکی مصرفی کوره ها را کاهش دهیم.
در خصوص مصرف مواد نسوز نیز که در حال حاضر 18 کیلوگرم به ازای هر تن فولاد مذاب است که در سال های گذشته 35 کیلوگرم بوده که امید است با تلاش به معیارهای جهانی حدود 15 کیلوگرم برسیم. همچنین میزان ضایعات در کارخانجات فولاد تقریباً 6/5 درصد می باشد که امیدواریم با سعی و تلاش به معیارهای جهانی با متوسط کمتر از 4 درصد برسیم. امیدوار است با رعایت و الگو قراردادن برنامه های فوق از هزینه ها کاسته، بهره وری و سودآوری شرکت را افزایش دهیم.
2-1- تصمیم گیری جهت مشکلات اقتصادی
زمانی که مشکلات اقتصادی مانند تورم، بیکاری و فقر شدت می گیرد که عمدتاً در کشورهایی با اقتصادهای دولتی همچون کشور ما رخ می دهد که ناشی از تصمیمات و مداخلات دولت در نظام بازار است با یک پارادوکس بزرگ روبرو هستیم و آن دور باطل دولتی تر شدن هرچه بیشتر اقتصاد ملی است.
به طور کلی راه حل معضلات در اقتصادهای دولتی به طور عمده در تصمیم گیری های سلبی است و نه ایجابی. دولت باید قدرت تصمیم گیری را از خود سلب کند تا فضای کسب و کار برای بخش خصوصی آزادتر، مناسب تر و امن تر گردد.
مضمون نظری رویکرد دولتی به اقتصاد در واقع به این موضوع بر می گردد که مردم در عرصه فعالیت های اقتصادی فاقد توان (مالی) کافی و قدرت تشخیص درست هستند. از این رو دولت باید به ناگزیر به جای آن تصمیم بگیرد. تفکیک قدرت اقتصادی دولت از قدرت مردم و بر صدر نشاندن آن هیچ توجیه عملی و تاریخی ندارد و هر آنچه دولت دارد، برآمده از مردم است.
عدم توجه به چگونگی ساز و کار نظام بازار و الزامات عملکرد کارآمد می باشد. در اقتصادهای دولتی بازار وجود دارد، اما بازارهای موجود در آنها تحت سیطره تصمیم گیری های مقامات حکومتی است. یعنی به جای اینکه قیمت در این بازارها براساس مبادلات دواطلبانه خریداران و فروشندگان تعیین شود، از سوی نهادهای دولتی معین می گردد. در واقع آنچه زمینه ساز گسترش مالکیت های دولتی می شود. همین ملاحظه در ساز و کار بازارهاست و هدف از خصوصی سازی در دولت ها تخصیص بهینه منابع کمیاب اقتصادی است و در واگذاری مالکیت جزئی یا کلی بنگاهها لازم است مدیریت این بنگاهها متحول شود و منطق دیوانسالاری دولتی در آنها جای خود را به منطق اقتصادی دهد و این ممکن نیست مگر در فضای کسب و کار آزاد.
بزرگترین عامل عدم امنیت سرمایه گذاری درکشور ما حضور سنگین دولت در اقتصاد ملی است که به دو صورت فعال اقتصادی (شرکت دولتی) و یا به صورت عامل خدشه در قیمت بازار، قواعد بازی را به هم می زند. به طوری که سایر بازیگران (فعالان بخش خصوصی) جرأت حضور در عرصه رقابت را پیدا نمی کنند و به طور کلی اصلاح وضعیت اقتصادی از طریق قانون گذاری های جدید و تصمیم گیری های ایجابی مزید بر علت خواهد شد و کفه دولت را در اقتصاد ملی سنگین تر می کند.
منطق حکم می کند که راه برون رفت از این بن بست تصمیمات سلبی و لغو قوانین و مصوباتی است که حکومت را در اقتصاد مبسوط الیه کرده است. اقتصاد دولتی همیشه برای حاکمان سیاسی وسوسه انگیز است، اما در عمل نتیجه بخش نیست، زیرا مانع افزایش ثروت و قدرت اقتصادی مردم و در نهایت خود دولت می گردد.
اگر مشاهده می کنیم که در جوامع صنعتی پیشرفته، دولت ها به طور مشتاق دولتی کردن اقتصاد نیستند، بلکه از این رو است که به عقل و تجربه دریافته اند که این وسوسه بی نتیجه است و باید در برابر آن مقاومت کرد.
حاکمان این جوامع نیز همانند حاکمان هر جامعه دیگری در پی گسترش قدرت خود هستند و هرجا و هر قدر که بتوانند اقتصاد را زیر سیطره اقتدار سیاسی قرار می دهند، اما در عین حال خط قرمزهایی دارند که معمولاً از آنها عبور نمی کنند و آن کارآمدی نظام اقتصادی است.
3-1- وضعیت اقتصادی جهان در سال آینده
طبق بررسی های به عمل آمده توسط صندوق بین المللی پول تا سال آینده نشانه هایی از بهبود در وضعیت اقتصاد جهان خواهیم بود. در حالی که در سال 2009 با مشکلات اقتصادی جهانی روبرو خواهیم بود که این روند منفی در سال 2010 تغییر می کند. نرخ رشد اقتصادی در سال 2010 بهتر شده و شاهد پیشرفتهایی در اقتصاد جهان خواهیم بود.
4-1- وضعیت اقتصاد ایران در چشم انداز توسعه صنعت:
وضعیت شاخص های توسعه اقتصادی طی سال های 1383 لغایت 1389 براساس برنامه های در حال اجرا و انجام شده و براساس تحلیل وضعیت های پیش آمده در اقتصاد جهانی به صورت ذیل پیش بینی شده است.
معیار
1383
1384
1385
1386
1387
1388
1389
رشد و تولید
رشد اقتصادی (درصد)
8/4
7/5
2/6
9/6
9/4
4/4
6/4
محصول ناخالص داخلی (هزار میلیارد ریال)
2/398
9/420
9/446
7/477
1/501
0/533
3/547
محصول ناخالص داخلی به قیمت تجاری (هزار میلیارد ریال)
8/1384
9/1687
9/2038
2/2623
0/3418
9/4408
1/5657
محصول ناخالص داخلی بدون نفت (هزار میلیارد ریال)
1/1038
4/1216
3/1498
2/1914
2/2721
1/3812
7/4888
محصول ناخالص داخلی به قیمت تجاری (میلیارد دلار)
3/158
7/186
9/220
3/280
0/357
9/418
5/490
معیارهای سرانه
تولید سرانه به قیمت جاری (هزار ریال)
20262
24325
28925
36688
47120
59917
75806
تولید سرانه به قیمت تجاری (دلار)
2316
2690
3135
3921
4922
5693
6573
درآمد نفتی و گازی سرانه (دلار)
531
776
880
1144
1075
835
951
درآمد ارزی سرانه (دلار)
743
1039
1196
1497
1455
1191
1306
واردات سرانه (دلار)
559
621
710
791
809
736
766
بدهی خارجی سرانه (دلار)
338
350
334
401
410
432
440
تورم، جمعیت، اشتغال و بهره وری، شاخص کل، پول، بودجه
نرخ تورم مصرف کننده (درصد)
2/15
4/10
9/11
2/18
4/25
6/24
7/23
نرخ تورم تولید (درصد)
8/16
5/9
2/12
8/16
0/22
9/21
8/20
سرعت گردش نقدینگی
0/2
8/1
6/1
6/1
8/1
0/2
3/2
نرخ بیکاری (درصد) برآورد دولت
3/10
1/12
1/12
6/10
4/10
1/10
0/10
رشد بودجه عمومی (درصد)
0/19
8/9
1/3
8/8
0/35
1/12
6/3
رشد کل سرمایه ثابت ناخالص (درصد)
0/7
1/5
3/3
0/6
9/4
4/3
4/5
رشد خاص بهره وری سرمایه (درصد)
0/1-
5/0-
0/1-
4/1-
6/1-
9/1-
2/1-
رشد بهره وری کل عوامل تولید (درصد)
0/2
6/0
1/0
3/0-
5/0-
7/0-
3/0-
شاخص صنعت
9215
7427
7752
7967
6173
6709
7466
5-1- روند رو به رشد اقتصاد ایران در سال 1388
براساس گزارش صندوق بین المللی پول از 7 شاخص کلان اقتصاد ایران درسال 1388 (2009 میلادی)، در حالی که اقتصاد جهان در سال 2009 با رشد منفی مواجه خواهد شد و متوسط رشد 40 کشور خاورمیانه و آسیای مرکزی از 6/2 درصد تجاوز نخواهد کرد، ایران رشد 2/3 درصدی را در این سال تجربه می کند.
متوسط رشد اقتصادی کشورهای نفتی منطقه نیز 3/2 درصد پیش بینی شده است که بدین ترتیب رشد اقتصادی ایران از این رقم نیز بالاتر خواهد بود. اقتصاد ایران در سال 2008 رشد 5/4 درصدی را تجربه کرده بود. بخش غیرنفتی ایران با رشد 4 درصدی در سال 2009 مواجه خواهد شد که این رقم نیز از متوسط منطقه ای بالاتر خواهد بود. پیش بینی شده است متوسط رشد بخش غیرنفتی کشورهای نفتی منطقه از 1/6 درصد در سال 2008 به 7/3 درصد در سال 2009 برسد. رشد بخش غیرنفتی ایران در سال 2008، 5 درصد اعلام شده بود. اما به دلیل کاهش شدید نفت، بخش نفتی اقتصاد ایران در سال 2009 رشد منفی را تجربه خواهد کرد. در سال 2008 اقتصاد نفتی ایران رشد 4 درصدی را تجربه کرد که پیش بینی شده است این رقم در سال جاری به منفی 4 درصد هم برسد.. اهم شاخص های مهم صنعتی منطقه (40 کشور خاورمیانه) و ایران در جدول ذیل آمده است.
ردیف
شرح شاخص های کلان اقتصاد
سال 2008
سال 2009
1
متوسط رشد اقتصادی کشورهای خاورمیانه
3/2
6/2
2
متوسط رشد بخش غیرنفتی ایران
5
4
3
متوسط رشد بخش غیرنفتی کشورهای نفتی
1/6
7/3
4
متوسط رشد بخش نفتی ایران
4
4-
5
رشد اقتصادی ایران
5/4
2/3
6
متوسط رشد بخش نفتی کشورهای منطقه
4/2
5/3-
7
حجم تولید ناخالص داخلی ایران (میلیارد دلار)
341
358
8
حجم تولید ناخالص داخلی منطقه (تریلیون دلار)
43/2
15/2
9
متوسط نرخ تورم منطقه
2/15
9/9
10
متوسط نرخ تورم ایران
26
18
11
متوسط رشد نقدینگی در منطقه
8/18
9/10
12
متوسط رشد نقدینگی در ایران
7/16
14
6-1- وضعیت و رتبه شاخص های سند چشم انداز
از لحاظ رتبه ایران در میان 22 کشور مورد بررسی طی سالهای 2004 و 2008 تغییرات چشمگیری مشاهده نمی شود. رتبه ایران از لحاظ حجم اقتصاد (حجم تولید ناخالص داخلی)، صادرات و واردات طی سالهای 2004 و 2008 دست نخورده باقی مانده است. از سوی دیگر در حالی که جهان بستر تغییرات مهم رکود اقتصادی بود، رتبه ایران از لحاظ رشد اقتصادی تورم، نقدینگی، تراز حساب جاری و بدهی های خارجی بهتر شده و رتبه کشورمان از نظر ذخایر ارزی پایین آمده است.
شاخص
رتبه سال 2004
رتبه سال 2008
تولید ناخالص داخلی
2
2
رشد اقتصادی
21
18
تورم
1
2
نقدینگی
8
14
صادرات
3
3
واردات
3
3
تراز
6
5
ذخایر
1
2
بدهی
19
20
عنوان : طرح توجیهی گاوداری شیری 30 راسی
قالب بندی : word
تعداد صفحات : 30
محتویات
کلیات پرورش گاو
تاریخچه
حداقل مقدار بستر (کلش گندم ) مورد نیاز دام های مختلف در 24 ساعت
اصول بهداشتی پیش از شیردوشی ماشینی
سم تراشی
نصب سرپستانک
طرز استفاده از ماشین شیردوشی
جدول شماره 1 – ساختمانها
جدول شماره 2 – وسایل و ماشین آلات
جدول شماره 3 – تاسیسات و تجهیزات
جدول شماره4 – کل سرمایهگذاری ثابت
جدول شماره 5 – هزینههای جاری سالیانه طرح
میانگین هدف جدول شماره 6 - سال اول
جدول شماره 7 - سال دوم
جدول شماره 8 - سال سوم
جدول شماره 9 - مصرف خوراک به کیلوگرم در سال اول با توجه به ترکیب گله
جدول شماره 10 - مصرف خوراک به کیلوگرم در سال دوم با توجه به ترکیب گله
جدول شماره 11 - مصرف خوراک به کیلوگرم در سال سوم با توجه به ترکیب گله
جدول شماره 12 – برآورد هزینه خوراک در سال اول
جدول شماره 13- مخارج سالانه در سال اول
جدول شماره 14 - درآمد طرح در سال اول
جدول شماره 15 – محاسبه سود و زیان در پایان سال اول
جدول شماره16 – هزینه خوراک در سال دوم
و . . .
قسمتی از طرح
کلیات پرورش گاو
تاریخچه
بشر اولیه که سالیان درازی را بصورت بدوی از میوه درختان و شکار حیوانات امرار معاش مینمود رفته رفته در صدد برآمد برای مواقعی که دسترسی به شکار نداشت حیواناتی را که مفید تر و مطیع تر تشخیص داده بود بتدریج رام و اهلی سازد . کم کم در اثر تماس مداومی که بدین طریق با گاو ،بز و میش کوهی حاصل کرد علاوه بر فوائد گوشت از مزایای شیر هم برخوردار شد و پس از قرون متمادی هنگامیکه شهرنشین شد در گوشه خانه و کاشانه ای که برای خود میساخت جای مخصوصی هم برای نگاهداری گاو ترتیب داد . بعقیده مارشاک اهلی کردن حیوانات 8 هزار سال قبل از میلاد مسیح ابتدا در خاورمیانه انجام شده است .
پرورش گاو در اعصار جدیدتر چنانچه از روی نقوش و کتب یونانی ،مصری و چینی و ایرانی مشهود میباشد از اهمیت ویژه ای برخوردار شده بود چنانچه در قرون وسطی و دوره رنسانس در کشورهای اروپائی بعلت پیشرفت علم از یکطرف و استعداد زمین و شرایط مساعد جوی مراحل اول اصلاح نژاد گاوها متداول شده و تکثیر یافت ولی چون سیل بنیان کن بیماریها بخصوص طاعون گاوی که همواره از کشورهای آفریقائی یا مرکز آسیا سرچشمه میگرفت تلفات و خسارات زیادی به گاوداریهای اروپائی وارد میکرد لذا دانشمندان درصدد برآمدند مانند مسائل پزشکی برای جلوگیری از بیماریهای دام نیز دانشکده هائی تاسیس کنند . از اینرو فرانسویان در 210سال قبل اولین دانشکده را در لیون افتتاح کرده و کم کم دانشجویانی از سایر کشورها باین دانشکده اعزام شده و در مراجعت به تاسیس دانشکده های دامپزشکی متعدد در کشورهای خود همت گماشتند .
نژادهای معروف گاو :
اهمیت پرورش نژادهای ممتاز گاو از نظر افزایش شیر و گوشت از دیرزمانی مورد توجه بشر قرار داشته است . تا آنجا که در تواریخ منقول است بعد از میلاد مسیح ایتالیائیها ضمن تبادل تجارت با چین و رونق کشتیرانی تعدادی گاو گوشتی عظیم الجثه از چین وارد کرده و در ایتالیا بنام ChIANINA پرورش داده اند . در اثر جنگهای صلیبی نیز نقل و انتقالات دیگری بین کشورهای داخلی اروپائی بعمل آمده است . پس از کشف امریکا و استرالیا صادرات گاو از اروپا از یکطرف و از هندوستان و افریقا از طرف دیگر در آمریکا و استرالیا توسعه یافته و مطالعات دانشمندان در باره نژادهای گوشتی و شیری و آمیخته گری آنها وارد مراحل نوینی گردید.
شرایط تاسیس گاو داری : بمنظور ایجاد نظم و هماهنگی بین واحدهای و جلوگیری از تراکم که باعث انتشار عوامل بیماریها میشود از طرف وزارت کشاورزی در تهران و شهرستانهای بزرگ با تهیه فرمهای مخصوص درخواست صدور پروانه نمایند .
در این ضوابط ساختن اصطبل ،بهاربند ،شیردوشی و خانه های کارگری با رعایت اصول فنی تهیه شده است . اینک نکاتی که دامپروران در تاسیس واحد گاوداری باید رعایت کنند برای مزید اطلاع درج میگردد .
1-رعایت فاصله – حداقل فاصله تاسیسات دامداری جدید با مجتمع یا قریه روستائی 200 متر
2-حداقل فاصله تاسیسات دامداری جدید با شهرکها و شهرها و فاصله دو دامپروری یک کیلومتر
3-حداقل فاصله تاسیسات دامداری جدید با اتوبان و جاده اصلی 150 متر .
4-حداقل فاصله تاسیسات دامداری جدید با کارخانجات صنعتی و غذائی 500متر
5-حداقل فاصله تاسیسات دامداری جدید با مرز انتهائی زمین های فرودگاه یک کیلومتر .
نکات بهداشتی :
1- حتی المقدور دامداری در سمتی نباشد که باد فضولات گاوداری را به خانه های روستائی و شهرکها انتقال دهد .
2- از تجمع انواع دامهای دیگر در گاوداری باید خودداری شود.
3- دامداریها باید مجهز به لوازم سم پاشی و ضد عفونی و وسائل ایمنی کامل و وسائل آتش نشانی باشند .
4- ساختن حوضچه ضدعفونی در جلو درب ورودی و مدخل اصطبلها ضروری است .
5- محل مناسب برای جمع آوری و انباشته کردن کود تهیه شود و حتی المقدور زودتر بخارج حمل شود .
6- نصب کوره لاشه سوز در امکانی که حفر چاه برای فضولات امکان ندارد ضروری است .
7- انداختن لاشه و سایر فضولات در کنار جاده ها اکیداً ممنوع است .
8- فاضل آب دامداریها بهتر است ضد عفونی شده و بزمین زراعتی از زیر زمین منتقل شود .
9-از ایاب و ذهاب اشخاص متفرقه جلوگیری شود .
10- کارگران دامداری باید گواهی بهداشتی داشته باشند .
11- محل تلف شدن باید فوراً ضد عفونی و لاشه در چاه یا کروه لاشه سوز انداخته شود .
12-ساختن محل کوچک جداگانه ای بنام بیمارستان در گاوداریهای بزرگ ضروری است .
بهداشت جایگاه دام :
گاوداری از مشاغلی است که رو به صنعتی شدن نهاده است در واقع در مسیر روی به یک صنعت مدرنی تبدیل شده است که به تأمین پروتئین و انرژی مورد نیاز بشرنقش عمده ای در خانوار ایفا می نماید. شیر به عنوان مایع گرانبها و ارزشمند از بدو تولد بشر ذائقه او را شیرین نموده است و با تأمین پروتئین ویتامینه D نقش مهمی در سلامت و رشد و توسعه ابناء بشر داشته است .
گوشت قرمز به عنوان یک ماده پروتئینی ارزشمند بخش زیادی از نیاز پروتئین بشر را که از سوی غلات تأمین نمی شود را برای او به ارمغان آورده است . پیش نیاز مواد سازنده و موثر خونرسانی و انتقال اکسیژن در بافتها در منابع لبنی و سر بسته به دام و ضروریات می شود . ضد عفونی در درب ورودی یکی از عوامل مهم در جلوگیری از ورود عوامل بیماریزا و عفونت زا در داخل گاوداری می باشد . میکروبها ممکن است از طریق کفشها ،لاستیکها ،وسایل نقلیه به داخل گاوداری منتقل شود .
جلوگیری از ورود عوامل بیماریزا یکی از اولویت های بهداشتی در هر روز گاوداری می باشد. در گاوداری مورد بحث هر 2 هفته یکبار بر ماده ضد عفونی کننده بعد از تخلیه مایع قبلی در صورت گل و لای شدن آن به مقدار توصیه شده ریخته می شود و تمام افرادی که وارد گاوداری می شوند باید با استفاده از ضد عفونی کننده های درب ورودی ضدعفونی می شوند .
پرورش گاوهای خشک :
گاوهای خشک با توجه به سنگین بودن از گاوهای دیگر جدا شده و جداگانه نگهداری می شوند. گاوهای خشک در 2 ماه مانده به زایمان تغذیه خاصی داشتند ولی در گاوداری مورد اشاره تغذیه ویژه ای صورت نمی پذیرفت . صرفاً مصرف کنسانتره کاهش یافته و در دو هفته مانده به زایمان نیز از تغذیه ویژه استفاده نمی شد.
پرورش تلقیح مصنوعی :
تلقیح مصنوعی و دور به منظور افزایش توان ژنتیکی نتاج حاصل از گله توسط برادر کرامندلی صورت پذیرفته و از اسپرمهای متنوعی از خانواده های مختلف در تلقیح استفاده می شد .
انواع مواد خوراکی مورد استفاده در گله داری :
انواع علوفه :
کاه گندم ، سیلوی ترتیکاله ، یونجه ،باقیمانده کارخانجات رب سازی
واکسیناسیون :
در گاوداری آقای قره چماقلو مبارزه و پیشگیری از بیماریها توسط اکیپ دامپزشکی به صورت مرتب انجام می شود گوساله در سن 3 ماهگی بر علیه بیماری بروسلوز واکسینه می شوند در اوایل بهار بر علیه تریلیوز انجام می گردد . واکسیناسیون بر علیه شاربن ،بروسلوز و تیلریوز، و تب برفکی انجام می گردد .
مقید کردن دام :
در بسیاری مواقع برای انجام امور مختلف درمانگاهی نظیر :معاینه ،تزریقات ،نمونه بردای ، وصل سرم های تزریقی و … لازم است حیوان را به روشی صحیح مهار کرد . انتخاب روش صحیح مقید کردن نه تنها عامل را از آسیب احتمالی مصون می دارد ،بلکه دام را نیز در شرایط مناسب نگه خواهد داشت .به طور کلی دو روش اساسی برای مقید کردن دام ها وجود دارد که عبارتند از :
2- روش های شیمیایی
روش مکانیکی :
در این روش به کمک وسایل وابزارهایی خاص همچون :دماغ گیر ،تراوا ( مکانی برای ورود دام و محدود کردن آن به کمک میله ها و یا لوله های فلزی )، حلقه بینی ،طناب و … صورت می پذیرد . با استفاده از این روش ،قدرت تهاجم و یا ضربه زدن احتمالی حیوان کاملاً کاهش یافته و کنترل می شود
روشهای شیمیایی :
استفاده از روشهای مکانیکی برای بسیاری از گاوهای شرور و عصبی چندان مؤثرنبوده و امکان ضربه و آسیب احتمالی به فرد عامل و حیوان وجود دارد . لذا با کمک داروهای آرام بخش مانند رامپون و یا آسه پرومازین می توان این نوع حیوانات را کاملا کنترل کرد.
مواد مورد استفاده برای بستر ،عبارتند اند از :
کاه گندم ،کاه جو ،ساقه ی ذرت ،تراشه چوب و خاک اره . مقدار روزانه مصرف بستر بستگی زیادی به فصل ،نوع دام و جایگاه آن دارد . بهای این مواد ، متفاوت بوده و به وضعیت آن ها در بازار بستگی دارد . مقدار بستر در جایگاه با توجه به نوع دام ،فصول مختلف سال و نیز نوع ساختمان جایگاه متفاوت است . مثلاً مصرف بستر در جایگاه بسته ،کمتر از جایگاه باز است
مازاد کارخانه های چوب بری و نجاری مانند خاک اره و تراشه ی چوب کارگاهی ،بسیار کند می پوسد و به همین دلیل ،استفاده دوباره آنها ،برای تهیه کودخالی از اشکال نیست . در هر حال ،پدیده پوسیدن این مواد را می توان با افزودن کودهای دارای ازت ،تسریع کرد . کاه در مقایسه با کلش ،دارای خاصیت بیشتری بوده و حدود 25 درصد خاصیت جذب آب بیشتری دارد . برای تهیه بستر گاو ،از کلش بیشتر استفاده می شود ،چون مواد نرم تر از زیر بدن حیوان خارج شده و به اطراف پراکنده می شود. جدول زیر میزان بستر مورد نیاز دام های مختلف را نشان می دهد :
حداقل مقدار بستر (کلش گندم ) مورد نیاز دام های مختلف در 24 ساعت
مقدار بستر (کیلو گرم )
4
3
4 تا 6
گوسفند
450 گرم
اصول بهداشتی پیش از شیردوشی ماشینی :
پیش از شیر دوشی ماشینی ،ابتدا بایستی سر پستانک ها و پستان گاو را با آب گرم حاوی مواد ضدعفونی کننده شست و شو داد . پستان ها را بایستی با حوله کاغذی یک بار مصرف (برای هر گاو یک عدد ) خشک کرد . برای جلوگیری از مقاومت میکروب ها بایستی ماده ی ضد عفونی کننده را مرتباً تعویض کرد . ماده ضد عفونی بایستی با غلضتی معین و استاندارد به کار رود . استفاده از روش شست و شوی پستان به صورت خودکار یا افشانه در اغلب گاوداری ها متداول است . از کپسول های افشانه ضد عفونی کننده نیز می توان بهره گرفت . قبل از دوشش شیر بایستی شیر هر پستانک را در ظروف s trip cup ریخته و کنترل کرد تا هر گونه آلودگی شیر سریعاً مشخص شود. شیر گاوهای مشکوک یا مبتلا به ورم پستان را باید در آخر و جداگانه دوشید و از مخلوط کردن آن ها و یا شیر گاوهایی که تحت درمان پمادهای پستانی هستند ،با شیر گاوهای دیگر جداً پرهیز کرد . مصرف این نوع شیر حتی برای گوساله های پرواری نیز مجاز نیست .
از ریختن قطرات شیر بر کف سالن خود داری کنید زیرا اجرام آلوده آن می تواند باعث انتشار بیماری در گله شود. به منظور پیشگیری از ریزش شیر برکف سالن ،شبکه هایی آهنی در کف واحدهای شیر دوشی تعبیه می کنند تا امکان دور ریختن شیرهای اولیه و شست و شوی فوری آن ها فراهم باشد .
30 تا 60 ثانیه پس از شست و شوی پستان ،گاو شیرده آماده دوشیدن به وسیله ماشین است . از آنجا که مقدار موثر اکسی توسین در خون بیش از 6 تا 8 دقیقه پایدار می ماند ، بایستی در این فرصت سریعاً دست به کار دوشیدن شد .
در گاوداری مورد اشاره هر 2 ماه یکبار تست کالیفرنیای تشخیص ورم پستان انجام می شود .
گاوهای بیماری حاد با آنتی بیوتیکها مناسب و دوم
عنوان : نقش دین و زندگی در سبک زندگی
قالب بندی : word
تعداد صفحات:17
محتویات
چکیده
مقدمه
سبک زندگی ودین از دیدگاه رهبر انقلاب اسلامی در دیدار با جوانان خراسان شمالی
درنگی در سبک زندگی اسلامی
چرا سبک زندگی دینی
آیا در همه شئون زندگی میتوان از الگوهای دینی تبعیت کرد؟
استخراج جزئیات سبک زندگی دینی باید از چه منابعی صورت گیرد؟
آیا کتاب جامعی وجود دارد که به صورت روزآمد، روان و همهفهم به بیان شیوه زندگی اسلامی پرداخته باشد
ورود سبک زندگی دینی به معیشت روزانه مردم از چه طریق امکانپذیر است؟
جدیدترین نوع رسانهها یعنی «شبکههای اجتماعی» چه جایگاهی در تعیین سبک زندگی مشترکان خود دارند
سبک زندگی در اسلام
انسانشناسی الهی
توجه به معاد
توسعه و پیشرفت اسلام از دیدگاه استاد شهید مطهری
تغییر سبک زندگی و دوری از آموزههای اسلام
نتیجه گیری
منابع فارسی
و . . .
فسمتی از متن
چکیده:
از نظر مفهومی، میان مفاهیم «دین» و «سبک زندگی»، رابطهای علی قابل فرض است؛ بهگونهای که برخی از صاحبنظران معتقدند دین در شکلدهی به سبک زندگی نقش بسزایی دارد. در میان ادیان مختلف، «دین اسلام» به دلیل تأثیرگذاری بر سبک زندگی پیروان خود، مقامی برجسته و ممتاز دارد زیرا تنها به ارائه اصول و ارزشهای کلی، بسنده نکرده و سنن و قوانین عملی بسیاری برای حوزههای مختلف زندگی بشر ارائه داده است؛ بنابراین، سبک زندگیای که اسلام ارائه میدهد، طرح مهندسی ویژهای را برای کاربرد در زندگی فردی و اجتماعی فراهم می کند.
تغییر سبک زندگی مردم با توجه به دستورالعملهای قرآن کریم و طراحی جدید شیوه زندگی برای رسیدن به سعادت دنیوی و تضمین سعادت اخروی است.
مقدمه:
غفلت از سبک زندگی نبوی ما را به تبعیت از مؤلفههای زندگی غربی سوق میدهد. ما باید بازگشتی دوباره به سبک زندگی پیامبر اکرم(ص) داشته، اصول آن را استخراج کرده و آن را به شکل امروزی در آوریم و در حوزه فردی، اجتماعی، خانوادگی، اقتصادی، یک مدل و الگوی زیست مسلمانی ساخته و سعی کنیم تا جایی که میتوانیم بر اساس آن زندگی کنیم.( محمد حسین کلهر)
حضرت آیتالله خامنهای با اشاره به توجه عمیق اسلام به مفهوم سبک و فرهنگ زندگی افزودند: در معارف اسلامی اصطلاح عقل معاش در مفهوم جامع خود مترادف مفهوم سبک و فرهنگ زندگی است و در قرآن کریم نیز آیات فراوانی در این زمینه وجود دارد.
رهبر انقلاب خاطرنشان کردند: در بحث سبک و فرهنگ زندگی، اسلام عزیز همهی نیازهای انسان را برآورده میسازد و دانشوران حوزه و دانشگاه باید علاوه بر تلاش در فقه و حقوق، در بحث اخلاق اسلامی و عقل و سلوک عملی اسلام نیز کارهای متراکم و باکیفیت انجام دهند تا نتایج این تلاشها مبنای برنامهریزی و تعالیم نسلها قرار گیرد.
حضرت آیتالله خامنهای بعد از تبیین ضرورت ایمان به هدف به عنوان یکی از عوامل اساسی تمدنسازی، بحث مهم امروز را با تأکید بر یک نکته اساسی دیگر ادامه دادند: پرهیز کامل از تقلید از سبک و سلوک زندگی در تمدن غربی.( بیانات رهبر انقلاب اسلامی در دیدار با جوانان)
سبک زندگی ودین از دیدگاه رهبر انقلاب اسلامی در دیدار با جوانان خراسان شمالی سبک زندگی" بخش اساسی پیشرفت و تمدنسازی نوین اسلامی/ ایمان و تقلید نکردن از غرب لازمه شکلگیری فرهنگ زندگی اسلامی است. ایشان در ترسیم چگونگی شکلگیری سبک و شیوهی زندگی افزودند: فرهنگ زندگی متأثر از تفسیر ما از زندگی است و هر هدفی را برای زندگی تعیین کنیم، سبک خاصی را به همراه میآورد.
ایشان تحقق هدف اصلی تعیینشده در هر «مکتب و نظریهی سیاسی، اجتماعی، اقتصادی» را نیازمند اعتقاد و ایمان به آن هدف دانستند و افزودند: بدون اعتقاد جدی و تلاش، هیچ هدفی محقق نمیشود.
رهبر انقلاب در همین زمینه به مغالطهای اشاره کردند که برخی فیلسوفنماهای غربی و مقلدان داخلی آنها مطرح میکنند.
رهبر انقلاب اسلامی افزودند: این افراد میگویند جامعه را با ایدئولوژی و مکتب نمیشود اداره کرد، اما تمام تجربیات تمدنساز نشان میدهد که مکتب هدایتکننده و ادارهکنندهی حرکات عظیم اجتماعی است و بدون داشتن مکتب و ایدئولوژی و بدون «ایمان و تلاش و پرداخت هزینههای لازم» هیچ تمدنی امکان تحقق نمییابد.
حضرت آیتالله خامنهای افزودند: البته برخی کشورها بدون ایمان به مکتبی خاص، مقلد تمدن غربند. اینها ممکن است به پیشرفتهای صوری نیز برسند، اما زیانهای بیانتهای ذلت تقلید، آنها را دچار آسیبهای جدی میکند و ریشهی آنها را از بین میبرد. بنابراین اگر طوفانی بپا شود، توانایی استقامت ندارند.
رهبر انقلاب خاطرنشان کردند: بر خلاف این کشورهای مقلد، ملتهایی که در مقابل تمدن غرب، مکتب توحید را انتخاب میکنند، هم به پیشرفت حقیقی و همهجانبه دست مییابند و هم تمدنی عمیق و ریشهدار میسازند که فکر و فرهنگ آنها را در جهان گسترش میدهد.
حضرت آیتالله خامنهای با انتقاد از کسانی که در محیطهای شبه روشنفکری، ملت ایران را از شعارهای مکتبی میترسانند، افزودند: آنها میخواهند ترس و واهمهی خود را به مردم منتقل کنند. به همین علت مدام میگویند شعارهای مکتبی، درد سر و تحریم و تهدید میآورد.
ایشان افزودند: اگر خوشبینانه به این گفتهها نگاه کنیم، باید بگوییم این افراد از تاریخ بیخبرند.
رهبر انقلاب خاطرنشان کردند: در بحث سبک و فرهنگ زندگی، اسلام عزیز همهی نیازهای انسان را برآورده میسازد و دانشوران حوزه و دانشگاه باید علاوه بر تلاش در فقه و حقوق، در بحث اخلاق اسلامی و عقل و سلوک عملی اسلام نیز کارهای متراکم و باکیفیت انجام دهند تا نتایج این تلاشها مبنای برنامهریزی و تعالیم نسلها قرار گیرد.
حضرت آیتالله خامنهای بعد از تبیین ضرورت ایمان به هدف به عنوان یکی از عوامل اساسی تمدنسازی، بحث مهم امروز را با تأکید بر یک نکته اساسی دیگر ادامه دادند: پرهیز کامل از تقلید از سبک و سلوک زندگی در تمدن غربی.
ایشان خاطرنشان کردند: ما البته بنای بر غربستیزی نداریم، اما بر اساس بررسی و تحقیق تأکید میکنیم که تقلید از غرب، هیچ ملتی را به جایی نمیرساند.
حضرت آیتالله خامنهای با استناد به تجارب مکرر چند قرن اخیر خاطرنشان کردند: فرهنگ غرب اصولاً فرهنگی مهاجم است و به هر دلیلی در هر کشوری رواج یابد، بهتدریج فرهنگ و هویت آن ملت را نابود میکند.
ایشان با اشاره به عادیشدن گناه بزرگ همجنسبازی در غرب، فروپاشی خانوادهها و بحرانها و مشکلات عمیق دیگر در کشورهای غربی و کشورهای مقلد فرهنگ غرب افزودند: پوستهی فرهنگ غربی پیشرفت ظاهری است، اما باطن آن «سبک زندگیِ مادیِ شهوتآلودِ گناهآفرین هویتزدایِ ضد معنویت» است.
ایشان با اشاره به تقلید از فرهنگ غربی در برخی مظاهر زندگی در کشور افزودند: باید با فرهنگسازی لازم، یک حرکت تدریجی در زمینهی اصلاح این مسئله ایجاد شود.
رهبر انقلاب اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود، سوءاستفادهی گستردهی غرب از ابزار هنر و بهویژه هنرهای نمایشی و سینما را مورد اشاره قرار دادند و افزودند: سیاستمداران غربی با استفاده از این روش، به دنبال سلیقهسازی و ترویج سبک زندگی غربی در جوامع دیگر هستند.
رهبر انقلاب به استناد تحقیقات به عمل آمده افزودند: آنها در پروژههایی تعریفشده و با استفاده از جامعهشناسان، روانشناسان و مورخان، نقاط ضعف ملتها بهویژه ملتهای اسلامی را بررسی میکنند و با شناخت راههای تسلط بر آنها، ساخت فیلمهای خاصی را به فیلمسازان سفارش میدهند که در این زمینه همهی مسئولان و مردم باید از فرهنگ اصیل خود و کشور مراقبت کنند.
رهبر انقلاب با اشاره به نکتهای دیگر، پرهیز همزمان از «سطحیگرایی و تحجر» و نیز سکولاریزم را ضروری دانستند و افزودند: برخی حرفها و تبلیغات ظاهر دینی دارد، اما در باطنش جدایی دین از زندگی را دنبال میکنند.( بیانات رهبر انقلاب اسلامی در دیدار با جوانان)
درنگی در سبک زندگی اسلامی رهبر معظم انقلاب در دیدار با هزاران نفر از جوانان استان خراسان شمالی، بحث مهمی در مفهوم پیشرفت اسلامی بر مبنای «سبک زندگی» و «تمدنسازی نوین اسلامی» بیان کردند. ایشان معتقدند: ایمان و تقلید نکردن از غرب، لازمه شکلگیری فرهنگ زندگی اسلامی است...
(سبک زندگی) یا Life Style در غرب ـ که خاستگاه آن است ـ سبک زندگی شیوه و روش زندگی فرد در حوزههای مختلف زندگی او اعم از فردی یا اجتماعی است. در واقع، این عبارت بیشتر در خصوص تطابق زندگی فردی با تیپهای شخصیتی یا گروهی خاص به کار میرود. حال سؤال اینجاست اگر فردی بخواهد سبک زندگی خود را شکل دهد، بر چه اساسی باید از انواع و اقسام سبکها و شیوههای رفتاری، یکی را انتخاب یا حتی اختراع کند؟
در نگاه غیر دینی، این انتخاب به سادگی صورت میگیرد، چرا که اصالت با فرد و علایق اوست و در سود و لذت خلاصه میشود. اما در آیین انسانساز اسلام،فرد مسلمان نمیتواند چنین رفتاری داشته باشد بلکه باید زندگی خویش را بر اساس اصول و آموزههای دینی شکل دهد. بر همین اساس، اگر بخواهیم دین را براى مخاطبان امروز تبلیغ کنیم، باید بیش از هر چیزى، به سبک زندگى دینى توجه کنیم و ویژگیهایش را برشماریم.( محمد حسین کلهر)
چرا سبک زندگی دینی؟ محمدرضا مخبر دزفولی، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در این باره میگوید: سبک زندگی اسلامی – ایرانی در مقابل تهاجم گسترده دشمن و تحمیل سبک زندگی غربی به جوامع مختلف قرار دارد. وی ادامه میدهد: اسلام در بعد فردی و اجتماعی برای تعقل، آموزش و یادگیری از گهواره تا گور، نکوهش تنبلی و تاکید بر کار و تلاش، بهداشت فردی، نرساندن ضرر به دیگران و مفید بدن، روش خوردن و آشامیدن، لباس پوشیدن، آداب آراستگی و... برنامه دارد. به عنوان نمونه، پرداختن به ابعادی نظیر صله رحم، احترام به پدر و مادر، همسایه، تکریم اقشار مختلف، عیادت بیماران، مهماننوازی، تکریم جهادگران و ایثارگران، تکریم علما، توجه به کودکان و تربیت فرزندان، رازداری، حفظ آبرو و ... که در فرهنگ ما جایگاه ویژه دارند، در سبک زندگی غربی ترک شده است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی که در مرداد ماه امسال «علیرضا علیاحمدی» را بهعنوان مدیر طرح سبک زندگی اسلامی-ایرانی منصوب کرده است، میافزاید: باید الگوی سبک زندگی اسلامی – ایرانی با مشارکت فرهیختگان و نخبگان حوزه و دانشگاه تدوین شود و در آینده نه چندان دور، الگویی مناسب به مسلمانان جهان ارائه دهیم که بدانند یک ایرانی مسلمان دارای چه ارزشهایی برای رفتارهای فردی و اجتماعی خود است. (محمد حسین کلهر)
آیا در همه شئون زندگی میتوان از الگوهای دینی تبعیت کرد؟ قاعدتاً سبک زندگی دینی باید الگوی کاملی از همه نیازمندیهای دنیوی و اخروی باشد. سؤال این است که آیا سبک زندگی دینی در همه شئون کارآیی دارد، به عنوان نمونه در مباحث پزشکی میتوان از سبک زندگی دینی تبعیت کرد؟
معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت ضمن اشاره به مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره سبک زندگی دینی و الزام تشکیلات وزارت بهداشت برای مشارکت در این زمینه میگوید: در همین راستا، نخستین جشنواره قرآنپژوهی و طب را زمستان سال گذشته در دانشگاه علوم پزشکی قم برگزار کردیم.
مصطفی قانعی ادامه میدهد: از اهداف ما در این کنگره، تغییر سبک زندگی مردم با توجه به دستورالعملهای قرآن کریم و طراحی جدید شیوه زندگی برای رسیدن به سعادت دنیوی و تضمین سعادت اخروی است.
معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ضمن اشاره به راهاندازی کتابخانه دیجیتالی مقالات قرآنی در حوزه پزشکی تأکید میکند: وزارت بهداشت در نظر دارد در ادامه این حرکت، مراکز پژوهشی مختص به کار در زمینه قرآنپژوهی و طب تأسیس کرده و مجله علمی پژوهشی در این رابطه نیز منتشر کند. (محمد حسین کلهر)
با توجه به اینکه قرآن کریم نگاهی کلنگر دارد و موارد جزئی در آن مطرح نمیشود،
عنوان : متن سخنرانی رابرت بارو پیرامون دین و عملکرد اقتصادی
قالب بندی: word
تعداد صفحات: 13
محتویات
رویکرد تئوریک
ترکیب رویکردها
نمونه گیری و منابع
ساخت متغیرها
طبیعت اطلاعات
یافته ها
اثرات کمونیسم
دیانت و عملکرد اقتصادی
نتیجه گیری
قسمتی از متن
امروز قصد دارم در مورد موضوعی که در مورد آن تحقیق می کنم یعنی رابطه میان دین و متغیرهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی صحبت کنم. من بخش های اصلی تحقیق را خلاصه خواهم کرد و نتایج تجربی بدست آمده را به بحث خواهم گذارد.
رویکرد تئوریک
در مورد رویکردهای تئوریک و مفهومی به رابطه دین و اقتصاد سیاسی معمولا دو رابطه علی توسط محققین مورد توجه قرار گرفته است. این کارها معمولا در حوزه جامعه شناسی دین صورت گرفته است. یک خط تحقیقی مهم معتقد است که دین ( یا شاخص های دیانت) متاثر از متغیرهایی چون سطح توسعه یافتگی در عرصه های اقتصادی و سیاسی زندگی معاصر است. از دید این سری تحقیقات مسائل مختلف در اقتصاد نظیر سطح و استاندارد زندگی و میزان مداخله دولت در اقتصاد می تواند بر عواملی چون میزان شرکت در کلیسا و اعتقادات مذهبی موثر باشد.
رویکرد دوم به رابطه میان دین و زندگی اقتصادی- اجتماعی از زاویه ای دیگر می نگرد. از این منظر دین خود پدیده ای مستقل است که می تواند بر عمکلرد اقتصادی، اجتماعی و سیاسی تاثیر گذار باشد. به عنوان مثال تئوری مشهور ماکس وبر در این راستا قرار میگیرد: دیانت بر عملکرد اقتصادی و احتمالا بر نهادهای سیاسی تاثیرگذار است.
در آن رویکرد اول که دین را متاثر از عوامل اقتصادی و اجتماعی می دانست دو تئوری مشهور جامعه شناسی وجود دارد که می گوید دین چگونه به این عوامل واکنش نشان می دهد. یک رویکرد فرضیه سکولاریزاسیون است. این رویکرد بخشی از تئوری مدرنیزاسیون است که به بررسی این موضوع می پردازد که چگونه اقتصاد کشورهای توسعه یافته، قابلیت های نهادی را چنان گسترش می دهد که فقر از بین برود و بازار توجیه (عقلانی) شود. تئوری مدرنیزاسیون معتقد است که همزمان با توسعه یافتگی اقتصاد و غنی تر شدن کشورها، نهادهای اجتماعی و خصوصیات آن نیز در همان راستا تغییر خواهد کرد. فرضیه سکولاریزاسیون این تئوری را در حوزه دیانت به کار می گیرد یعنی مدعی است که هر چه اقتصاد توسعه یافته تر و غنی تر گردد، دیانت مردم کاهش می یابد. کاهش دیانت مردم را از طریق کاهش شرکت در نهادهای دینی (مانند شرکت در کلیسا) یا کاهش شاخص های اعتقاد به دینداری می سنجند. تئوری سکولاریزاسیون (یا همان فرضیه سکولاریزاسیون) وسیعا در میان تحلیلگران جا باز کرده است. معمولا به آمریکا به عنوان یک استثنا به این تئوری نگریسته می شود چرا که آمریکا هم بسیار ثروتمند است و هم عمیقا مذهبی. لذا آمریکا در چارچوب این تئوری نمی گنجد.
رویکرد دوم در ادبیات جامعه شناسی دین اصطلاحا مدل بازار دین خوانده می شود. این تئوری در مورد اینکه چگونه دولت با نهاد دین در تعامل قرار می گیرد و به این شکل بر میزان مشارکت در دین یا حتی اعتقاد به دین تاثیر می گذارد به بحث و بررسی می نشیند. بنابراین برخی اوقات دولت در بازار دین به تنظیم گری می پردازد و انحصار برخی ادیان را تقویت کرده و یا از رشد ادیان دیگر جلوگیری می کند.
بر اساس این تئوری، دولت گاه از رشد مذهب از طریق جلوگیری از انجام فرائض مذهبی برای برخی پیروان جلوگیری می کند. از سویی دیگر گاه دولت به برخی فعالیت های مذهبی سوبسید می دهد. به هر شکل دولت بر میزان فعالیت رسمی مذهبی تاثیر می گذارد. یک شکل آشکار چنین مداخلاتی ایجاد یک دین رسمی در کشور است. البته در ادبیات موجود، بحث های زیادی در این رابطه وجود دارد که آیا اقدامات دولت عملا موجب افزایش یا کاهش فعالیت های مذهبی می شود. کسانیکه معتقدند هواداری دولت از میزان دیانت می کاهد چنین استدلال می کنند: شما اگر یک دین جا افتاده داشته باشید به این گرایش خواهید یافت که انحصاری ایجاد کنید و انحصارات نیز معمولا ناکارآمد عمل می کنند. به عنوان مثال برخی معتقدند که یک کلیسای انحصاری – مانند کلیسای کاتولیک در کشورهای کاتولیک یا کلیسای آنگلیکن در انگلیس- عملکرد کارایی ندارد و برای مومنین به آن جذابیت زیادی ندارد. در واکنش به این وضع مردم در مراسم چنین ادیانی کمتر شرکت می کنند. این دیدگاه در کتاب مشهور آدام اسمیت هم وجود دارد. لذا این دیدگاه، مسبوق به سابقه است. به عبارت دیگر ادیان رسمی برای انجام فعالیت های مذهبی به منابع دولتی عادت می کنند. گاه دولتها برای ساخت کلیساها یا پرداخت حقوق پرسنل کلیسا کمک مالی هم انجام دهد. در این موارد می توان پیش بینی کرد که چنین سوبسید دادنی منجر به مشارکت وسیعتر مذهبی گردد.
به طور کلی، مدل بازار مذهبی نحوه تعامل دولت و نهاد دین مسئله ای محوری است. نمونه افراطی این وضع کشورهای کمونسیتی اعم شوروی و چین است. بسیاری از کشورهای اروپای شرقی نیز شدیدا تلاش کردند تا ادیان رسمی را نابود کنند و در این خواست تا حدودی هم به موفقیت دست یافتند. این هم شکل دیگری است که دولت می تواند بر مذهب تاثیرگذار باشد.
ترکیب رویکردها
تحلیل تجربی ما در مورد عوامل موثر بر دین هر دو رویکرد را با هم ترکیب می کند. این ترکیب به این شکل است که فرضیه سکولاریزاسیون که بر تقاضای مذهب تاکید می کند و می خواهد نشان دهد چگونه توسعه اقتصادی بر مذهب تاثیر می گذارد را با مدل بازار دین که بر عرضه دین تاکید دارد یعنی به طور خاص اینکه دولت چگونه بر دین تاثیر می گذارد، همزمان در نظر می گیرد. تحلیل ما به جای اینکه به دنبال نشان دادن این باشد که کدامیک معتبرتر است، این دو تئوری را با هم در نظر می گیرد.
در مورد اینکه چگونه دین بر عملکرد اقتصادی تاثیر می گذارد، من بر تاثیر دین بر رشد اقتصادی تمرکز می کنم همانگونه که ماکس وبر در اخلاق پروتستان انجام داد. این نگرش بخش مهمی از کار تجربی ای است که ما می خواهیم انجام دهیم. این تئوری معتقد است که دین می تواند بر اقتصاد موثر باشد از این جهت که بر برخی خصوصیات فردی موثر است. این خصوصیات نیز به نوبه خود افراد را از حیث عملکرد اقتصادی تقویت یا تضعیف می کنند. وبر به طور خاص بر اخلاق پروتستان تاکید نمود. به طور کلی اگر دیانت بر تمایل به کار کردن و بهره ور بودن موثر باشد، یک فاکتور مهم خواهد بود. تاثیر دین بر کارایی اقتصادی افراد می تواند از خلال مفاهیمی چون صداقت، اخلاق و دیگر ارزشها باشد. در مورد اثرات دیگر دین می توان به مفاهیمی چون قناعت، میزان باز بودن بر روی بیگانگان و مسائلی از این دست توجه نمود. این ویژگیهای فردی می توانند بر عملکرد اقتصادی موثر باشند و خود نیز از آموزه ها و ارزشهای دینی تاثیر می پذیرند.
می توان ابعاد دیگری از دین نیز بر شمرد که بر عملکرد اقتصادی تاثیر منفی داشته باشد. به عنوان مثال ادیان رسمی ممکن است برخی مبادلات اقتصادی را ممنوع کنند یا دولت را وادارند که انجام آنها را ممنوع گرداند. این قبیل مبادلات می تواند شامل بازار اعتبارات، بازار بیمه و قوانین ناظر بر عملکرد شرکتها باشد.
بخش عمده کار ما تجربی است. لذا لازم است کمی در مورد اطلاعاتی که بر اساس آن کارهای آماری خود را انجام داده ایم، صحبت کنم. در گام اول ما تلاش کردیم برخی از این مفاهیم را کمی کنیم. در رابطه با دیانت، دو گونه اطلاعات در سطح فردی وجود دارد. یکی میزان شرکت در مراسم دینی است که به مسائلی چون شرکت در آئین های رسمی یا نمازهای فردی می پردازد. دیگری برخی اعتقادات مذهبی است. وقتی به این فکر می کنیم که چگونه دین می تواند بر عملکرد اقتصادی موثر واقع شود، باید به خصائل فردی نظیر اخلاق کار، صداقت و مسائلی از این دست که از یکسو خود متاثر از اعتقادات مذهبی است و از سوی دیگر بر عملکرد اقتصادی موثر هستند، توجه کنیم.
نمونه گیری و منابع
برای اینکه در مورد دیانت نمونه های میان کشوری داشته باشیم، از شش پیمایش بین المللی در مورد ارزشها و فعالیت های مختلف استفاده کردیم. این پیمایش ها از اوایل سال 1980 تا 1999 ادامه داشته است. سه تا از این پیمایش ها پیمایش جهانی ارزشها در سال های 1981، 1990 و 1995 بوده است. پیمایش جهانی ارزشها حدود 50 کشور را در بر می گیرد افرادی بین 1000 تا 2000 نفر در هر کشور را انتخاب کرده تا ارزشهای آنها را در موضوعات مختلف بسنجد. ما داده های مربوط به شرکت در مراسم مذهبی را هم در کنار اطلاعات مربوط به اعتقادات مذهبی مورد استفاده قرار دادیم.
اطلاعاتی که ما مورد استفاده قرار دادیم به اعتقاداتی چون حیات پس از مرگ و اعتقاد به وجود جهنم و بهشت می پردازد. در این اطلاعات پاسخ به سوال های کلی تری مانند اینکه آیا به خدا اعتقاد دارید یا نه نیز مطرح بود. سوالهای رایجی چون آیا شما خود را فردی مذهبی می دانید یا نه نیز در این پیمایش های گنجانده شده است.
این سه موج از پیمایش گری (در سالهای 1981، 1990 و 1995) همراه با دو سری پیمایش جهانی اجتماعی در سال 1990 در اختیار است. اکثر این اطلاعات مربوط به کشورهای ثروتمند است و معدود کشورهای در حال توسعه را در بر می گیرد. یک نوع رابطه بده بستان بین این دو سری اطلاعات وجود دارد. پیمایش جهانی ارزشها تلاش می کرد که از حیث جهانی جامع باشد. تلاش برای جامعیت موجب افت کیفیت اطلاعات شده است. انجام پیمایش آنهم به شکلی علمی در برخی از کشورهای فقیر بسیار دشوار است. ما همچنین اطلاعاتی از موسسه گالوپ خصوصا تحقیق مشهور آنها موسوم به پیمایش هزاره که در سال 1999 انجام شد، در اختیار داریم. باید خاطر نشان کنم که هم اینک موجی از پیمایش جهانی در حال انجام است که نتایج آن در دسترس قرار خواهد گرفت البته اطلاعات آن عمدتا مربوط به سال 2001 است. در این پیمایش گروه های همکار در کشورهای مختلف حضور دارند و کار پیمایش را انجام می دهند. برای اینکه انگیزه مشارکت در این پیمایش ایجاد شود، به مشارکت کنندگان سه سال فرصت پیش دستی در استفاده از اطلاعات داده می شود و پس از آن اطلاعات برای استفاده عمومی عرضه خواهد شد. اینکار در سال 2004 صورت خواهد گرفت.
تا چند ماه دیگر اطلاعات مربوط به سال 2001 در دسترس قرار خواهد گرفت. این امر از این جهت مهم است که پیمایش جدید شامل کشورهایی می شود که سابقا شرکت داده نشده بودند. این پیمایش حدود 70 کشور و افراد بیشتری از جوامع مسلمان و همچنین ادیان شرقی نظیر بودیسم را در بر می گیرد. ما همچنین اطلاعاتی در مورد هواداری مذهبی در کشورهای مختلف را مورد استفاده قرار دادیم. این اطلاعات در مورد کسانی که خود را کاتولیک، پروتستان، مسلمان، هندو و بودیست و غیره می خوانند نکات ارزشمندی را در اختیار ما می گذارد. دائره المعارف جهانی مسیحیت اثر بارت که دارای دو ویرایش است منبع اصلی این اطلاعات به شمار می رود. این دائره المعارف اگرچه عنوان مسیحیت دارد، اما همه ادیان را در بر می گیرد.
ساخت متغیرها
پیش از این یادآور شدم که بخشی از چارچوب تئوریک این تحقیق بر اساس مدل بازار مذهب است که بیشتر بر نحوه تنظیم گری دولت در بازار مذهب و اثرات آن بر رفتار مذهبی مردم تمرکز می کند. ما برای سنجش این اثرات متغیرهای متعددی را بنا کردیم. این متغیرها را به طور خلاصه معرفی می کنم:
- شاخصی در مورد اینکه آیا در یک کشور یک دین رسمی دولتی وجود دارد یا نه مورد استفاده قرار دادم. این شاخص بر اساس اطلاعات سال 1970 بنا گردید. بعضی موضوعات چالش بر انگیز در این رابطه وجود دارد با وجود این من کشورها را بر حسب اینکه دارای مذهب رسمی هستند یا نه طبقه بندی کرده ام. به عنوان مثال، اکثر کشورهای مسلمان به جز ترکیه دارای مذهب رسمی هستند. برخی کشورهای کاتولیک دارای مذهب رسمی و برخی دیگر فاقد آن هستند. اکثر کشورهای اسکاندیناوی در حوالی سالهای 1970 دارای مذهب لوتری بوده اند. تایلند نمونه ای از کشوری است که در آن مذهب رسمی بودیسم است. البته برخی کشورها فاقد مذهب رسمی هستند.
- ما شاخصی در مورد چگونگی تنظیم گری بازار مذهب توسط دولت خصوصا از حیث آزادی ورود در اختیار داریم. این شاخص به بررسی این امر می پردازد که آیا دولت روسای کلیسا را تایید یا منصوب می کند یا نه.
- عامل تاثیرگذار دیگر در کشورهای (سابقا) کمونیستی است. کمونیسم اثر منفی قوی بر میزان رواج مذهب داشته است. ما نمونه های متعددی از کشورهای کمونیستی خصوصا در اروپای شرقی در جمع نمونه های خود داشته ایم. البته باید به تغییر رژیم در دهه 90 نیز توجه کافی نمود. تقریبا همه این کشورها از کمونیسم رویگردان شدند. طبیعت بازگشت مجددا مذهب به چه صورت بود؟ آیا اصولا مذهب {به عرصه اجتماع} بازگشت؟ این سوال بخشی از مسائلی است که به آن خواهیم پرداخت.
طبیعت اطلاعات
اجازه دهید چند کلمه ای هم در مورد داده هایی که مورد استفاده قرار داده ایم سخن بگویم. (به جدول 1 بنگرید) اینها بخشی از متغیرهایی است که مورد بحث قرار دادم. متغیر اول شاخصی است که نشان می دهد آیا در سال 1970 کشور دارای دین رسمی بوده است یا نه. در اکثر موارد جواب خیلی روشن و واضح است. تنها برخی از نمونه ها قابل مناقشه است. به عنوان مثال بسیاری معتقدند که ایتالیا و اسپانیا در حوالی سالهای 1970 فاقد ادیان تثبیت شده هستند. پس از تغییر رژیم در آنها لیبرالیزاسیون فراوانی انجام شد. اما ما آنها را کماکان جزو کشورهایی دسته بندی کردیم که دارای مذهب رسمی کاتولیک هستند.
متغیر دیگر این است که آیا دولت بازار دین را به همان صورتی که توصیف کردم تنظیم می کند؟ ستون آخر متغیر دیگری است که در رویکرد بازار مذهب از اهمیت بسزایی برخوردار است و آنهم میزان تنوع موجود در کشور نسبت به وجود فرقه ها و انجمن های مذهبی وفادار به مذاهب مختلف است. به عنوان مثال اگر یکی از کشورهای اسکاندیناوی را در نظر بگیرید، بخش بزرگی از جمعیت خواهند گفت که دین ندارند. با اینحال اگر کسانی را که می گویند به نوعی از دینداری قائل اند در نظر بگیرید، مشخص می شود که اکثر آنها لوتری هستند. در آنجا کثرت گرایی دینی اندکی وجود دارد زیرا اکثر کسانی که به یک دین گرایش دارند، شبیه هم هستند. به عنوان مثال در ترکیه، همه مسلمانند. این وضعیت در همه کشورهای مسلمان به جز مالزی برقرار است. در مالزی هم بخش بزرگی از جمعیت مسلمان هستند.
کشورهای کاتولیک زیادی که در کاتولیک بودن خیلی جدی و متعصب هستند نظیر ایرلند، اسپانیا و بسیاری از کشورهای آمریکای جنوبی. در این کشورها شاخص کثرت گرایی دینی نزدیک به صفر است. به عنوان مثال ایتالیا در این شاخص تقریبا صفر است به این معنی که در آنجا هر کس که اذعان به مذهبی بودن بکند کاتولیک خواهد بود.
در مقابل کشورهای زیادی وجود دارند که تنوع مذهبی زیادی دارند. آمریکا نمونه معروفی از این دست است. در آمریکا ادیان زیادی حضور دارند: کاتولیک، پروتستان و غیره. آلمان نمونه جالبی است که در آن نسبت کاتولیک به پروتستان 50/50 است. این امر موجب آن شده تا یک کثرت گرایی معقولی در آنجا بر حسب تعریفی که از آن ارائه کردیم ایجاد شود. ممکن است فکر کنید که بودن دو دین که هر کدام داعیه ) حقانیت) جداگانه ای داشته باشند متفاوت از وضعیتی است که تعداد زیادی دین حضور داشته باشند. لذا مسئله کثرتگرایی را به اشکال گوناگون می توان اندازه گیری کرد. ما تصور می کنیم که کثرت گرایی دینی موجب می شود تا بازار دین کاراتر عمل کند و نهایتا افراد را دیندارتر گرداند.
تا الان مروری کلی بر مسئله اطلاعات داشتیم. حال اجازه دهید که برخی یافته های تحقیق را نیز عرضه کنم. ما به طیف وسیعی از کشورها در مقاطع زمانی مختلف نگاه کردیم اما داده های مربوط به دیانت مردم تنها در دهه های 80 و 90 فراهم گردید. ما به طور خاص به بررسی این مسئله پرداختیم که چه عواملی بر میزان شرکت در کلیسا و دیگر شعایر دینی و همچنین میزان اعتقاد به مفاهیم مذهبی موثر هستند.
عنوان :سؤالات متن کتاب قرآن و تعلیمات دینی (3)دین و زندگی سال سوم دبیرستان به همراه سؤالات امتحانات نهایی کشوری
(از دی ماه 1384 تا دی ماه 1394 منطبق با چاپ سال 1394)
قالب بندی : word
تعداد صفحات :65
عنوان :تاثیر برنامه های مشاوره ای غنی سازی روابط زوجین بر تحکیم ازدواج
قالب بندی : word
تعداد صفحات: 15
محتویات
چکیده
یافته ها
استنتاج
مقدمه
مواد و روشها
یافته ها
1-ارتقاء مهارت های زندگی
1-1- مهارت ارتباطی
1-2- مهارت خودآگاهی
1-3- مهارت همدلی
1-4- مهارت حل مسئله
1-5- مهارت ابراز وجود
1-6- مهارت تصمیم گیری
2-آشنایی با ملاکهای انتخاب همسر
2-1- تناسب مذهبی
2-2-تناسب سنی
2-3- تناسب فکری و تحصیلی
2-4-تناسب اخلاقی
2-5-تناسب ظاهری
3-بستر سازی برای پذیرش نقش جنسی در زندگی مشترک
بحث
نتیجه گیری
قسمتی از متن
مقدمه
خانواده به عنوان یک سیستم اجتماعی، شامل گروهی از افراد می باشد که از طریق ازدواج، تولید مثل و تربیت فرزندان با هم زندگی کرده و نقش حیاتی را برای رشد ، پیشرفت و اجتماعی شدن افراد ایفا می کند [1]. در این راستا می توان بیان نمود که ازدواج یکی از پیچیده ترین روابط انسانی است که بنیاد خانواده بر آن استوار می باشد و بعنوان پدیده ای کاملأ عمومی در حیات اجتماعی تمام جوامع مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است. رویداد ازدواج ورود به مرحله ی جدیدی از زندگی است که بخش بسیار مهمی از حیات فردی و اجتماعی هر فرد را در بر می گیرد. به علاوه، ازدواج عامل بوجود آمدن خانواده، تکثیر و بقای نسل انسان است و اگر با شرایط لازم و آگاهی کافی صورت گیرد اثرات مهمی بر سلامت افراد و اجتماع می گذاردکه از آن جمله می توان به کاهش میزان بیماری ها و خشونتها در جامعه و به تبع آن افزایش میزان سلامتی ذهنی و جسمی اشاره نمود[2]. چگونگی آغاز و شکل گیری روابط بین زوجین می تواند آنان و فرزندانشان را تحت تأثیر مثبت یا منفی خود قرار دهد.لذا ضروری به نظر می رسد که برای ایجاد یک ازدواج موفق جوانان را آماده تر و آگاه تر سازیم چرا که زندگی زناشویی موفق علاوه بر امکانات و تسهیلات به مهارت ها و توانمندی های خاصی نیز نیاز دارد[1].
از دیدگاه روانشناسان زمانی فرد آماده ازدواج است که سه ویژگی بلوغ اجتماعی، انگیزش و اطلاعات کافی را دارا باشد[3]. مشاوره قبل ازدواج روشی مداخله ای برای زوج های در شرف ازدواج با هدف آموزش مهارت های مورد نیاز به منظور بهبود روابطشان می باشد[4] . این برنامه جنبه پیشگیری نیز دارد و هدف آن شروع ازدواجی موفق و همچنین کمک به زوجین جهت حفظ و باقی ماندن عملکردشان در بالاترین حد ممکن است[5]. بهره مندی از خدمات مشاوره ای پیش از ازدواج باعث می شود تا زن و مرد با آگاهی هر چه بیشتر و مجهز به دانش کافی در ارتباط با خود و همسر آینده شان و نیز اهمیت و اهداف ازدواج، زندگی مشترک را شروع نمایند[4].
اولین مشاوره پیش از ازدواج در سال 1924 توسط Ernest Groves برای خانواده هایی که در دانشگاه بوستون زندگی می کردندانجام شد[5]. در ایران نیز طرح آموزش های قبل از ازدواج در سال1370 به تصویب رسیده است به نحوی که مسئولان دفاتر عقد ازدواج موظف شدند که صیغه عقد جهت افراد در شرف ازدواج را تنها در صورتی جاری نمایند که طرفین گواهی تندرستی مبنی بر انجام آزمایش ها و گذراندن دوره آموزشی را ارائه دهند[6]. هدف از اجرای این طرح ارتقای سطح آگاهی زوجین در خصوص اهمیت و ضرورت موضوعات مرتبط با بهداشت باروری، پیشگیری از بیماریها به ویژه بیماری های مقاربتی؛ بیماری های ژنتیکی و آشنایی با واحدهای ارائه دهنده خدمات بهداشتی- درمانی می باشد[7]. نظر به این که مشاوره پیش از ازدواج می تواند در طیف وسیعی از دانش نسبت به اهداف ازدواج، شناخت روان شناسی زن و مرد، آگاهی از ملاک های صحیح ازدواج و برخورداری از شرایط لازم برای ورود به ازدواج تا آموزش های جنسی صورت پذیرد [8] و از آنجایی که مشاوره پیش از ازدواج یکی از راههای مناسب برای حفظ و تداوم خانواده ها است و جنبه های پیشگیری آن از جنبه درمانی آن اهمیت بالاتری دارد، لذا هدف محققین از انجام این مطالعه مروری طبقه بندی یافته های مقالاتی بود که به بررسی تاثیر برنامه های مشاوره ای غنی سازی روابط زوجین بر تحکیم ازدواج پرداخته اند تا از این مسیر و شناخت اهمیت خدمات مشاوره قبل از ازدواج در تحکیم بنیان خانواده و ازدواج موفق به ارتقاء خدمات مشاوره قبل از ازدواج در جامعه کمک نمود.
مواد و روشها:
مقاله حاضر یک مطالعه مروری نقلی است که با استفاده از مقالات تحقیقاتی از طریق کلمات کلیدی مرتبط باجستجوی پیشرفته در Google scholar ، Springer Science Direct, ،Pubmed , SID , Web of Sciences بین سال های 1996 تا 2013 انجام شد. از واژه های کلیدی ازدواج، مشاوره قبل از ازدواج ، مشاوره، مهارت زندگی و تحکیم ازدواج برای جستجو استفاده شد. تعداد 45 مقاله که در رابطه مستقیم با این موضوع بودند ترجمه و مورد بررسی قرار گرفتند که پس از جمع بندی در قسمت نتایج مقاله آورده شد.
یافته ها:
براساس یافته های حاصل از مطالعات، اهمیت برنامه های مشاوره قبل از ازدواج و غنی سازی روابط زوجین را در سه محور اصلی می توان خلاصه نمود.
1-ارتقاء مهارت های زندگی:
مهارت زندگی مجموعه ای از توانایی های روانی و اجتماعی است که قدرت سازگاری و رفتار مثبت فرد را افزایش داده و سبب می شود تا افراد مسئولیت های مرتبط با نقش اجتماعی خود را بپذیرند و بدون آسیب زدن به خود و دیگران، با مشکلات زندگی روبه رو شده و انتخاب ها و رفتار های مناسبی در سراسر زندگی خود داشته باشند [9]. آموزش مهارت های زندگی به عنوان بخش مهم و کلیدی در زندگی افراد در سراسر دنیا مطرح است. پژوهش های متعدد نشان داده است که توانمندیهایی که فرد در این آموزش ها کسب می کند وی را قادر می کند که فرصت های زندگی را مغتنم شمارد و برای مقابله با خطرات احتمالی آماده شود[10]. همچنین آموزش مهارت زندگی موجب افزایش توانایی های روانی و اجتماعی شده و فرد را برای برخورد موثر با موقعیت های زندگی یاری کرده و به او کمک می کند تا با سایر انسان ها، جامعه، فرهنگ و محیط خود سازگارانه عمل کرده و سلامت روانی خود را تأمین کند. به علاوه این فرآیند سبب افزایش توانایی اداره کردن زندگی، افزایش شناخت از عواطف ، احساسات و نیاز های خود و دیگران و افزایش رضایت و سازگاری زناشویی می شود [11-13]. مروری بر مطالعات موجود نشان می دهد که آموزش برخی از این مهارتهای زندگی در برنامه های مشاوره زوجین می تواند به حفظ و ارتقاء کیفیت زندگی آنان کمک شایسته ای نماید:
1-1- مهارت ارتباطی: مهارت های ارتباطی، از جمله مهارت هایی می باشد که زن و شوهر با یادگیری آن ها می توانند روابط خود را بهبود بخشند[1]. هدف از آموزش مهارت ارتباطی کمک به زوجین برای شکل دا دن و تقویت سلامت و ثبات ازدواج و روابطشان است[14]. بطوریکه کلارک و همکاران در سال 2010 در مطالعه خود نشان دادند بهترین راه برای افزایش رضایت زناشویی استفاده از هنجارهای اجتماعی، رضایت در روابط و انعطاف پذیری در خواسته ها می باشد[15]. فرآیند ارتباطی ماهرانه بین زوجین منجر به رضایت بخش ترین و اثربخش ترین پیامد بین زوجین خواهد شد و همسرانی که در برنامه های آموزشی بین زوجین شرکت داشته اند به اثرات مثبت آن همانند: درک بهتری از خود و همسر خود، احساس ارزشمندی بیشتر ، حل بهتر و سریعتر تعارضات، لذت بردن بیشتر از یکدیگر، راههای جدید ابراز صمیمیت و توانایی ارتباط و نهایتا افزایش رضایت زناشویی اشاره نموده اند [1, 2, 16]. اسماعیل پور و همکاران نیز در سال 1392 در مطالعه ای با هدف بررسی تأثیر باورها و مهارت های ارتباطی زوجین بر پیش بینی رضایت زناشویی آن ها به این نتیجه رسیدند که با ارتقاء مهارت ارتباطی رضایت زناشویی افزایش می یابد که میزان افزایش رضایت در مردان بیشتر از زنان می باشد[17].
1-2- مهارت خودآگاهی: خود آگاهی شامل شناخت تمام ابعاد روانی، اجتماعی، عاطفی و جسمانی افراد است. هرچقدر فرد خود را بیشتر بشناسد، احتمال رشد استقلال و اعتماد به نفس را در خود افزایش داده و زمینه را برای رشد بهتر خود فراهم می کند [18, 19]. در واقع مهارت خودآگاهی شخص را در کسب مهارت هایی مانند تصمیم گیری، شناخت احساسات و تسلط بر رفتار ها از طریق شناخت بهتر نیازها و خصوصیات خود کمک می کند و فرد را قادر می سازد تا در برخورد با مشکلات زندگی با دید واقع بینانه تری با نقاط قوت و ضعف خود مواجهه نماید و به نحوی موثر با مشکلات روبه رو شود [20]. از سوی دیگر قدم اول برای انتخاب همسر، اطلاعات فرد درمورد خودش هست. پاسخ به سوال(با چه کسی ازدواج کنم؟ ) که اشخاص از خود می پرسند به شناخت از خود وابسته است. همچنین خودآگاهی در تصمیم گیری های سرنوشت ساز زندگی و سازگاری فرد نقش مهم و کلیدی ایفا می کند و در کنترل هیجانات و روش های مقابله با استرس، تأثیر چشمگیری دارد. افراد با شناختی که از خود دارند، می تواند دیگران را بهتر درک کنند و پیش بینی دقیق تری از رفتار دیگران داشته باشند، بنابراین خود آگاهی سبب می شود فرد خودآگاه مشکلات و مسائل کمتری را در روابط بین فردی با دیگران تجربه کند(46). پژوهش ها نشان می دهند که بین خودشناسی و سازگاری زناشویی رابطه ی مثبتی وجود دارد [19, 21].
1-3- مهارت همدلی: همدلی عنصری ضروری برای عملکردهای موفقیت آمیز بین شخصی می باشد. در واقع همدلی توانایی تجربه هیجانات دیگران است و به فرد این امکان را می دهد که خود را با آنچه دیگران درمورد وی احساس می کنند، هماهنگ سازد، با اطراف خود ارتباط برقرار کند و از وارد کردن آسیب به افراد دیگر خودداری کند[22, 23]. لوت و شیفلد نشان داده اند افزایش همدلی به کاهش اختلالات رفتاری و بهبود روابط بین شخصی زوجین کمک می کند [24].
1-4- مهارت حل مسئله: حل مسئله به عنوان یکی از مهارت های اساسی زندگی و ابزاری موثر برای مقابله با بسیاری از مشکلات و در نتیجه حفظ و ارتقای انسجام شخصیتی فرد مورد توجه می باشد[25]. حل مسأله به فرآیند شناختی-رفتاری-ابتکاری اطلاق می شودکه فرد بوسیله آن راهبردهای موثر سازگارانه مقابله ای برای مشکلات روزمره را تعیین می کند[10]. از طرفی مهارت حل مسئله ، به توانایی شناختی-رفتاری افراد بستگی دارد، بطوری که هرچقدر واکنش هیجانی افراد نسبت به مشکلات صحیح تر باشد، قابلیت حل مسئله آنها به دلیل شناخت بیشتر مشکل و تفسیر بهتر از موقعیت، بیشتر و میزان تأثیر پذیری آنان از استرس کمتر خواهد بود [25]. مهارت حل مسئله به زوجین کمک می کند که راه حل های رفع مشکل را بررسی کرده و حس همکاری و یکدلی بیشتری را پیدا کنند به نحوی که سبب افزایش میزان توافق آنها می شود. بعبارتی دیگر مهارت حل مسئله به زوجین کمک می کند تا به جای نزاع، سرزنش و انتقاد، با همکاری یکدیگر مشکلات را رفع کنند. که به نوبه خود یکی از عوامل بسیار مهم در افزایش توافق و صمیمیت زوجین می باشد[26, 27].
1-5- مهارت ابراز وجود: ابراز وجود از مهم ترین و اساسی ترین مهارت های اجتماعی است که در برقراری، حفظ و ارتقاء روابط میان فردی اهمیت دارد(31). ابرازوجود به معنای بیان عقاید، احساسات و افکار به صورتی شایسته می باشد بطوری که مانع از بی احترامی و تضییع حقوق دیگران شود [10, 19]. درواقع ابراز وجود یکی از مهارتهای زندگی است که سبب افزایش عزت نفس، بیان منطقی افکار و احساسات، کاهش اضطراب، بهبود مهارتهای ارتباطی و اجتماعی و همچنین ملاحظه حقوق دیگران و در حین حال احقاق حق خود و در نهایت افزایش میزان رضایت از زندگی و شادکامی می شود[28].
1-6- مهارت تصمیم گیری: درمهارت تصمیم گیری افراد می آموزند که چگونه تصمیم گیری منطقی و درست داشته باشند، ابراز وجود نمایند و نظریات و خواسته های خود را مطرح و پاسخ قاطع به تقاضاهای دیگران بدهند. در فرآیند مشاوره قبل از ازدواج به زوجین کمک می شود تا با شناسایی تمامی راهکارهای ممکن، ارزیابی نتایج از تمامی جنبه های مختلف و سرانجام انتخاب راهکار بهینه و مطلوب در زمان مواجهه با شرایط خاص زندگی تصمیم گیری عقلایی نمایند[29, 30].
2-آشنایی با ملاکهای انتخاب همسر :
ازدواج، اولین ومهمترین مرحله چرخه ی زندگی خانوادگی محسوب می شود و مهمترین عامل در ایجاد جامعه سالم و پدیده ای بسیار مهم قلمداد می شود. در این مقوله انتخاب همسر به عنوان سنگ بنای اولیه تشکیل خانواده از اهمیت بسیاری برخوردار است و در حقیقت همه ی هیجانات، فرآیند تولید مثل، تربیت نسل آینده، مسئولیت تأمین نیازها و چالش های آینده زندگی ما به آن بستگی دارد [31, 32]. آشنایی با ملاکهای انتخاب همسر آینده طی برنامه های مشاوره ای ضمن احتمال افزایش سازگاری زناشویی تا حدود زیادی می تواند از انتخاب همسر بطور تصادفی و چالشهای ناشی از آن جلوگیری نماید. در این راستا مطالعات موجود به چند مورد از تناسب مطلوب بین زوجین در شرف ازدواج به عنوان عوامل موثر در ازدواج موفق اشاره دارد:
2-1- تناسب مذهبی: خدایاری فرد و همکاران در سال 2012 در مطالعه ای با هدف بررسی رابطه بین رضایت زناشویی و مذهب در میان دانشجویان دانشگاه تهران به این نتیجه رسیدند که بین مذهب و رضایت زناشویی رابطه معنادار مثبت وجود دارد[33]. به نظر می رسد که این گونه از تطابق بین زوجین با مکانیسم هایی چون عدم خیانت در زندگی مشترک ، افزایش حمایت از همسر، به اشتراک گذاشتن ارزش های اصیل دینی و مشارکت در فعالیت های مذهبی در خانه ممکن است ازدواج شاد را افزایش دهد [34]. عطاری و همکاران نیز در سال 1384 در پژوهش خود نشان دادند که بین نگرش مذهبی و خرده مقیاس های آن با رضایت زناشویی رضایت معناداری وجود دارد[35]. اسلام نیز همسانی دینی را شرط لازم برای تحقق ازدواج دائم دانسته و مسلمانان را از برقراری پیوند زناشویی با غیر مسلمان برحذر می دارد. همچنین مرد مومن را هم شأن زن مومن و مرد مسلمان را همتای زن مسلمان قلمداد می کند.
2-2-تناسب سنی: صیادپور در سال 1381 نشان داده است که افزایش احساس رضایت در زوجهایی دیده می شود که با همسران خود اختلاف سنی کمتری دارند و بیشترین احساس رضایت توسط افرادی بیان شده است که با همسر خود کمتر از پنج سال اختلاف سنی داشته اند. اختلاف سنی زیاد سبب ایجاد فضای جسمانی، عاطفی و اجتماعی متفاوت برای هر یک از زوج ها شده و امکان مشارکت و نزدیکی عاطفی افراد را با یکدیگر محدود و میزان رضایت آنان را از ازدواج کاهش می دهد [36]. همچنین بیان شده است که در زوجین با تفاوت سنی زیاد، افت رضایت زناشویی وجود دارد به نحوی که مردانی که با وجود داشتن سن بالا با همسرانی جوان ازدواج می کنند،در زندگی مشترک روابط مرد سالارانه را در پیش می گیرند.
2-3- تناسب فکری و تحصیلی: مطالعات نشان داده اند که بین رضایت زناشویی و همسانی تحصیلات زوجین رابطه مستقیمی وجود دارد. در این ارتباط نشان داده شده است که دختران بر خلاف پسران تمایل بیشتری در انتخاب همسری با سطح تحصیلات بالاتر از خود نشان داده اند[37].
عنوان :مهمترین آثار و اسرار نماز
قالب بندی : word
تعداد صفحات : 22
محتویات
چکیده
اشاره
مفهوم شناسی
ریشه واژه نماز
ریشه واژه «صلوة» معانی و کاربردهای آن
اهمیت نماز و نمازگزاری
مهمترین آثار و اسرار نماز
. تأمین نیاز درونی و روانی انسان
مصونیت و جبران از گناه
پرورش تمرکز ذهن و صفای درون
برقرار عدالت اجتماعی
تحکیم بنیان خانواده
روح نظم و انضباط
انس فطری انسان با پرستش
نماز موجب جلب رحمت پروردگار
صبر و استقامت در برابر مشکلات
از بین بردن خودبینی و کبر
دوری از غفلت
آثار بهداشتی نماز
نتیجه سخن
منابع و مآخذ
قسمتی از متن
چکیده
نوشتار حاضر در صدد تبیین مهم¬ترین آثار و اسرار نماز می¬پردازد. نماز در «تأمین نیاز درونی و روانی انسان» نقش به سزایی دارد، به گونهای که بسیاری از روانشناسان، جامعه-شناسان و کار¬شناسان تربیتی بر این مسئله اتفاق نظر دارند که توجّه به خدا و نماز و دعا، بسیاری از امراض روانی را درمان می¬کند.
یکی از آثار سازنده این فریضه الهی که در این مقاله به پرداخته شده، «جنبه بازدارندگى» آن از فحشا و منکر و جبران از گناه است. همچنین نماز، روزانه پنج نوبت فکر را در مدار تمرکز می¬نهد و تمرکز ذهن را آسان می¬کند. بنابراین، یکی از آثار نماز «پرورش تمرکز ذهن و صفای درون» است.
نماز موجب «تقویت روح نظم و انضباط» در نمازگزار است. در بطن نماز، مفاهیم و آموزه-هایی وجود دارد که فرد را منظّم و منضبط می¬کند.
دیگر آثار نماز، «انس فطری آدمی با پرستش» است. ازاین¬رو، در تعالیم اسلامى از نماز به عنوان ستون دین یاد شده است که در نهاد پاک هر انسانى وجود داشته و از فطرت پاک او سرچشمه مى¬گیرد.
ازجمله آثار معنوی نماز، «جلب رحمت پروردگار» است. نماز و یاد خدا باعث مى¬شود که غبار گناه از دل انسان زایل شود و نور و رحمت الهى در آن جاى گیرد و هرقدر انسان با اقامه نماز، روح خود را منوّر کند، به خدا نزدیک¬تر مى¬شود و از دریاى رحمت الهى بیشتر فیض مى¬برد.
در آموزه¬های دینی به مؤمنین توصیه شده است که در مبارزه با مشکلات و سختی¬ها! از شکیبایى و نماز کمک بجویند.
بزرگ¬ترین مصیبت برای رهروان راه حق آن است که هدف آفرینش خود را فراموش نموده و غرق در زندگی مادی و لذائذ زودگذر گردند، امّا نماز، غفلت زدا است.
واژگان کلیدی: نیاز درونی و روانی انسان، مصونیت و جبران از گناه، تمرکز ذهن و صفای درون، زدودن خودبینی و کبر، صبر و استقامت در برابر مشکلات، جلب رحمت پروردگار، انس فطری انسان با پرستش، تحکیم خانواده، روح نظم و انضباط.
اشاره
تردیدی نیست که بعد از اصول دین، اوّلین و بزرگترین دستور الهی که ستون دین، معراج مؤمن، نورچشم پیامبر (ص)، سازندهترین اعمال و جلوه شکوه دین ـ که بیانگر اوج بندگی انسان در پیشگاه خدا است ـ «نماز» است. نماز آن چنان مهم است که در قرآن¬کریم 46 بار با تعبیرات مختلف از اقامه آن سخن به میان آمده است.
گرچه نماز از منظر بسیاری از عاملان و ناظران، چیزی جز یک عمل تعبّدی نیست و صرفاً برای نمایش خضوغ و کرنش بندگان در برابر خالق یکتا به کار میرود، امّا بررسی آداب، شرایط، مضامین و هویّت این عبادت بزرگ، نشان می¬دهد که چیزی فراتر از یک امر تعبّدی است و در اصلاح نفس انسانها و کنترل نظامات عمومی جامعه نقشی مهم دارد.
اصولاً هر عبادت و اطاعتی که انسانها، به عنوان تکلیف به جای می¬آورند، با توجه به استغنای ذات حق¬تعالی نمی¬توان کمترین سودی به ذات ربوبیّت برساند یا متضمّن فخر و مباحات یا ارضای خواسته¬ای در مبدأ لایزال باشد.
همان¬گونه که:
گـر جمله کائنات کـافر گــردند بر دامن کبـریاش ننشیند گرد!
بنابراین او که بهره¬ای نمی¬برد، او که نیازی ندارد، او عظمت مطلق است و همه عالم تکویناً در برابرش سر تعظیم دارند، زیرا گونه¬هایی از خضوع و کرنش را، به عنوان واجب، بر انسان تشریع کرده است؟ او که می¬تواند از منبع خزائن بی¬پایان و کاستی¬ناپذیر خود همه را روزی دهد و انعام مضاعف بخشد، چـرا انسان علاقه¬مند به دنیا و وابسته را مأمور به واگذاری بخشی از مالِ محدود خود می¬کند. او در پی چه هدفی است؟!
شکر منعم و اطاعت از ولی نعمت، امری اخلاقی، عاطفی و انسانی است، بلکه حیوانات نیز درخور شعور و استعداد خود، از انجام این واجب فروگذار نمی¬کنند؛ امّا آیا این شکر و سپاس از منعمی چون خداوندِ ربّ العالمین مانند سپاس از انسانِ نیازمند و محتاج است؟! انسانی که همواره با چشم امید عطا می¬کند یا حدّ اقلّ سپاس در روح او اثر تشویقی یا ارضائی دارد؟
پروردگار عزیز از نواقص مبرّاست؛ «سُبْحَانَ رَبِّکَ رَبِّ الْعِزَّةِ عَمَّا یَصِفُونَ» ؛ منزّه است پروردگار تو، پروردگار عزّت [و قدرت]، از آنچه آنان توصیف می¬کنند.
این چه قضاوتی است؛ « مَا لَکُمْ کَیْفَ تَحْکُمُونَ» ؛ شما را چه شده است؟! چگونه حکم می-کنید؟! [هیچ می¬فهمید چه می¬گویید؟!]
باید سود این سپاس به خود انسان برگردد؛ «...وَمَن یَشْکُرْ فَإِنَّمَا یَشْکُرُ لِنَفْسِهِ وَمَن کَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِیٌّ حَمِیدٌ» ؛ هر کس شکرگزارى کند به سود خویش شکر کرده، و آن کس که کفران کند [زیانى به خدا نمى¬رساند]، زیرا خداوند بى¬نیاز و ستوده است.
این¬گونه نگرش به نماز آن را عملی دشوار می¬نمایاند و هنگام اقامه نماز، بریدن از مشاغل دنیوی را مشکل می¬سازد.
«وَإِنَّهَا لَکَبِیرَةٌ إِلاَّ عَلَى الْخَاشِعِینَ» ؛ واین کار[استعانت از صبر و صلات]، جز براى خاشعان، گران است.
نماز دشوار است، مگر برای کسانی که درک صحیح از مقام ربوبی داشته باشند و بزرگی و بی¬نیازی خالق را باور کنند که صبر و صلات یک نیروی کمکی برای پیشبرد امور و نیل به مقاصد و تعالی خود آنهاست نه آن که به ربوبیت ربّ!
«سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى عَمَّا یَقُولُونَ عُلُوًّا کَبِیرًا» ؛ او پاک و برتر است از آنچه آنها می¬گویند؛ بسیار برتر و منزّه¬تر!
باگشودن این زاویه جدید در نگرش به نماز و عبادات دیگر، به بررسی مهم¬ترین آثار و اسرار این فریضه الهی در ابعاد مختلف زندگی انسان می¬پردازیم:
مفهوم شناسی
الف) ریشه واژه نماز
واژه «نماز» از واژه فارسی پهلوی «نِماک» گرفته شده که آن نیز از ریشه باستانی «نِم» به معنای خم شدن و کرنش است، که به تدریج بر مفهوم صلات یا عبادت ویژه مسلمانان منطبق شده است.
طبق برخی از اسناد تاریخی، گروهی از ایرانیان تازه مسلمان در سالهای حکومت اعراب بر ایران، به جای واژه «صلوة» از کلمه «نِماک» استفاده می کرده¬اند و هنگام فراخواندن مردم به سوی نماز به جای «الصلوة»، واژه «النِّماک» و به جای «حیّ عَلَی الصَّلاة»، عبارت «بشتابید به سوی نِماک» را به کار می¬برده¬اند. با توجه به موارد کاربرد واژه «نماز» می¬توان برای آن سه معنای کلی در نظر گرفت:
معنای نخست: خدمت و خدمتکاری، اطاعت و فرمانبرداری، سرفرود آوری و تعظیم، سر به زمین نهادن، کرنش و تکریم، اظهار طاعت و بندگی.
واژه¬های نماز بردن، در نماز آمدن، به نماز آمدن، در نماز آوردن، به معنای پرستش کردن، عاجزی نمودن، خم شدن، به علامت تعظیم و بندگی و به خاک افتادن به قصد تعظیم در برابر پادشاهی یا بزرگی دیگر به کار رفته است.
خاقانی می گوید:
چون چرخ در رکوع و چو مهتاب در سجود
بُردم نماز آن که مرا زیر بار کرد
معنای دوم: کلمه نماز به معنای پرستش و ادای طاعت ایزد متعال و عرض نیاز به سوی خدای عالمیان است؛ به طریقی که در شریعت پیامبران وارد شده است که در این معنا معاد کلمه «صلوة» است.
فردوسی با توجه به این معنا سروده است:
چنین گفت امروز شاه از نماز
همانا نیاید به کاری فراز
در شعر فرّخی نیز آمده است:
طاعت تو چون نماز است و هر آن کس کز نماز
سر بتابد بی شک او را کرد باید سنگسار
معنای سوم: چون شرط نماز طهارت است و کلمه نماز مفهوم طهارت و پاکیزگی را تداعی می¬کند، کلمه «نمازی» منسوب به نماز و به معنای دوستدار نماز است؛ همچنین به معنای پاک و طاهر نیز به کار رفته است. در تعبیر دیگر، نمازی کردن به معنا پاک کردن، شستن، آب کشیدن و غسل دادن است و «نماز کن» به معنای شست وشو کننده به کار می¬رفته است.
فرهنگ عمید نماز را چنین معنا کرده است: «پرستش، نیاز، سجود، بندگی و اطاعت، خم شدن برای اظهار بندگی و اطاعت و یکی از فرایض دین، عبادت مخصوص و واجب مسلمانان که پنج بار در شبانه روز به جا می آورند.»
ب) ریشه واژه «صلوة» معانی و کاربردهای آن
بعضی گفته¬اند: واژه «صلوة»، عبری است و در زمان عبرانیان «صلوتا» کُنیه یهودیان است.
«نولدکه» (مستشرق آلمانی) صلوة را از لفظ عربی«صلوها» مشتق می¬داند و در منابع سریانی الفاظی مشابه و معادل با اقامه صلوة به چشم می¬خورد.
برخی از متأخران ریشه آن را «آرامی» پنداشته¬اند و با پژوهشهایی که به تازگی عمل آمده است، این احتمال قوّت گرفته که اصل «صلوة» سریانی است و سپس با جاری شدن آن در زبان جنوب عربستان شاعران آن را در اشعار خود به کار برده¬اند و بعد از آن اعراب شمالی، لفظ «صلوة» را از آنها گرفته¬اند. در هر حال، پیش از ظهور اسلام، این لفظ به چند معنا از جمله پرستشگاه و نیایش به کار رفته است.
عده¬ای دیگر آن را برگرفته از ماده «صَلی» به معنای راست کردن با آتش دانسته¬اند.
همچنین در «مفردات راغب، ذیل واژه «صلوة» آمده است: «الصّلاةُ الَّتی هِی العبادةُ المَخصوصةُ اَصلُها الدُّعاء؛ نماز، عبادتی ویژه است که اصل آن نیایش است.» نماز به معنای پرستش، نیاز، سجود، بندگی، پیروی، خم شدن برای آشکار ساختن بندگی، یکی از واجبات دین و عبادت ویژه و واجب مسلمانان است که پنج بار در شبانه روز بجا می¬آورند.
«صلوة» در قرآن به معانی مختلفی به کار رفته است: دعا، درود، آمرزش، وسیله دعای خیر و آمرزش خواهی، دین، و قرآن خواندن در نماز به کار رفته است.
در اینجا باید گفت: بیان تعریفی جامع و کامل از نماز بسیار دشوار است، چون نماز در زندگی، مرگ و بعد از مرگ انسان تأثیرات زیادی دارد؛ و در چگونگی روند حیات اجتماعی بسیار مؤثّر است. نمازها بسیار متعدد و متنوع هستند. در تمام ادیان و جوامع و در همه زمانها نماز با تفاوتهای کمّی و کیفی وجود داشته است. با این توضیح¬ها می¬توان تعریف زیر را ارائه کرد:
نماز فعالیّتی عبادی و مشروط به طهارت است که مشتمل بر نیت، قیام، قرائت، رکوع و سجود و تشهد و سلام است و در صورت حضور قلب فضایل اخلاقی را در پی دارد و با تأکید بر درون انسان خود حقیقی او را به سوی کمال مطلوب سوق می¬دهد و بیانگر جهان بینی اسلامی است.
اهمیت نماز و نمازگزاری
نماز به عنوان مصداق بارز عبادت و بندگی اهمیت زیادی دارد. ازاین¬رو، پس از تحکیم پایه-های اعتقادی(اعتقادی دین)، گام عملی در حوزه شریعت، نماز است. نماز خدمت به خدا و نشانه ایمان است. نماز پرچم اسلام و سیمای دین و مکتب است. نماز بهترین عمل بنده و کلید بهشت است که اعمال به وسیله آن سنجیده می¬شود.
در تمام ادیان، نماز عبادتی است که وجود داشته و این نشان دهنده رکن بودن نماز در دین است که وسیلهای برای تداوم ارتباط با خالق هستی و غرق نشدن در مشکلات مادی و منجلابهای گناه و فساد است، ازاین¬رو امام خمینی(ره) فرمود: این نمازهای پنج¬گانه که عمود دین و پایه محکم ایمان است و در اسلام چیزی بعد از ایمان به اهمیت آن نیست، بعد از توجّهات نوریه باطنیه و صور غیبیه ملکوتیه که غیر از حق¬تعالی و خاصّان درگاه او کسی نداند، یکی از جهات مهمّه که در آن هست این تکرار تذکر حق ـ با آداب و اوضاع الهی که در آن منظور شده است ـ رابطه انسان را با حق¬تعالی و عوالم غیبیه محکم میکند و ملکه خضوع لله در قلب ایجاد کند و شجره طیبه توحید را در قلب محکم کند، به طوری که با هیچ چیز از آن زایل نشود.
مهمترین آثار و اسرار نماز
1. تأمین نیاز درونی و روانی انسان
انسان برای گریز از زندگی حیوانی و راه¬یابی به زندگی انسانی و حیات طیّبه و تخلّق به اخلاق کریمه و رهایی از یأس و افسردگی به یک عامل مهارکننده نیاز¬مند است که روحش را در کنترل و تسخیر خود قرار دهد، پرهیز از انحراف و جنایت را بر او الزام و روح تعاون و نوع دوستی، عاطفه و محبت را به وی الهام کند و هنگامی که پژمرده و افسرده می¬گردد، او را طراوت بخشد.
در قرن حاضر، اندیشمندان به طور گسترده درباره نماز و نیایش بحث کرده¬اند. به ویژه بسیاری از روانشناسان، جامعه¬شناسان و کار¬شناسان تربیتی بر این مسئله اتفاق نظر دارند که توجّه به خدا و نماز و دعا، بسیاری از امراض روانی را درمان می¬کند.
هنری لنک ـ روان¬شناس معروف انگلیسی ـ پس از تحقیقات گسترده بالینی که بر روی بیش از ده¬هزار انسان افسرده و مجرم و تبهکار انجام داد، چنین میگوید: «اینک به خوبی اهمیت اعتقاد دینی [نماز و سایر فرایض دینی] را در زندگی انسان درک می¬کنم و از میان تمامی آزمایش¬ها، این نتیجه مهم را به خوبی یافته¬ام که هرکس به دین و اعتقاد دینی گردن سپارد یا با عبادتکده¬ای در ارتباط باشد از شخصیت انسانی والاتری برخوردار است و در مقایسه با آن کس که ایمانی ندارد و با عبادتی در تماس نیست کرامت خاصّی دارد.»
گاهى اتفاق مى¬افتد که انسان براى مدّتى، راز و مطلبى را در دل خود نگاه مى¬دارد تا زمانى که محرم رازى را بیابد و درد دل خود را با او بازگوید، و یا به عبارت بهتر عقده دل را خالى کرده و به اصطلاح، خود را سبک نماید و اگر شخص این طریق را پیش نگیرد، گاه پنهان نگاه داشتن درد دلهایش اثرات بسیار نامطلوبى را بر روح و روان فرد برجاى مى¬گذارد که برخى مواقع ممکن است حتّى عواقب سوء و وحشتناکى را به دنبال داشته باشد؛ بنابراین، نماز یکى از مؤثرترین و بهترین راه¬هاى درمان این گونه امراض روحى است؛ زیرا نماز و نیایش، راز و نیاز با مبدأ هستى است که انسان به اصطلاح عقدهگشایى مى¬کند و آنچه در دل و قلبش پنهان داشته، بیرون مى¬ریزد و با خالق خود به امید گشایش، راز دل خود را در میان مى¬گذارد و همین امر امید به استجابت دعا و نمازش است که به شخص نیرو و حیاتى تازه بخشیده و او را از چنگال مخوف برخى از امراض روحى و روانى رهایى مى¬بخشد.